Çark Çevirmek Ne Demek?
Anlamı: aynı yol üzerinde dönerek gitmek: 'Kırmızı balıklar birdenbire canlanırlar ve kavanozun içinde birbiri ardınca keyifli keyifli çark çevirmeye başlarlar.' -H. E. Adıvar.
Bu deyim, asıl anlamında bir eksen çevresinde dönerek hareket etmek için kullanılır; mecazda ise bir işin dönüp durmasını, aynı daire içinde sürmesini anlatabilir. Özellikle su, makine, oyuncak, akvaryum içindeki hareket ya da bir düzenin sürekli işlemesi gibi sahnelerde canlı durur. Söylenişinde hem devinim hem de tekrar hissi vardır. Deyimin gücü, hareketin doğrusal değil dairesel olduğunu duyurmasından gelir. Bir şey ilerlemekten çok dönmektedir. Bu da söze hem görsel hem de ritmik bir etki kazandırır. Deyim, bir düzenin çalıştığını ama aynı zamanda aynı eksende dönüp durduğunu da hissettirir. Bu yüzden içinde hem işleyiş hem tekrar duygusu birlikte bulunur. Hareketin sürekliliği, ifadenin en belirgin yanıdır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü