Cayırtıyı Basmak Ne Demek?
Anlamı: birdenbire bağırıp çağırmaya başlamak.
Bu deyim, birinin birdenbire yüksek sesle bağırmaya, çağırmaya ve ortalığı gürültüye boğmaya başlamasını anlatır. Aniliği bu sözün en belirgin yanıdır; sessiz bir ortam bir anda ses patlamasına dönüşür. Bu yüzden kavga anı, telaş, panik, öfke patlaması veya ani tepki anlatılırken çok etkilidir. Gündelik dilde hareketli ve canlı bir kalıptır. Söze birden yükselen tansiyon hissi verir. İnsanların sakinlikten çıkıp kontrolsüz bir sesle tepki verdiği anları görünür kılar. Yalnız gürültü değil, o gürültünün patlayıcı anı da bu sözün içindedir. Bu yüzden olayın büyüdüğü eşik anını tek hamlede göstermesi bakımından çok kullanışlıdır. Okuyan ya da duyan kişi sahneyi hemen gözünde canlandırabilir. Patlayan sesle birlikte düzenin bozulduğu hissi de bu yüzden güçlüdür.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü