Deyim

Cebir Kullanmak Ne Demek?

Anlamı

bir işi yaptırmak için zora başvurmak.

Detaylı Açıklama

Cebir kullanmak, bir işi yaptırmak için zora başvurmaktır. Cebir sözcüğü burada zor ve baskı anlamını taşır. Kalıpta iki taraf vardır: zoru uygulayan ve işi istemeden yapan. İşi yaptırılan kişi kendi rızasıyla davranmaz; karar ona dışarıdan dayatılır. Bir alacaklı borçluya, bir patron işçisine ya da bir çete esnafa cebir kullanabilir. Kalıp bir şikâyetin, bir tanık ifadesinin ya da bir haber metninin içinde geçebilir. Yaptırılmak istenen iş cümlenin gerisinden anlaşılır; bir imza, bir satış, bir itiraf ya da bir evden çıkma olabilir. Edilgen biçimiyle de kurulur: kendisine cebir kullanıldığını söyleyen kişi zora uğrayan taraftır. Zor tek bir olayda da uygulanmış olabilir, aylara yayılan bir baskı içinde de.

Örnek Cümleler

  1. Tapu dairesinde imza atmak istemeyen yaşlı adama cebir kullanan yeğenleri hakkında savcılık soruşturma başlattı.
  2. Grevdeki işçileri makinelerin başına döndürmek için cebir kullanan ustabaşı, sendikanın şikâyeti üzerine işten çıkarıldı.
  3. Polis, sorgu sırasında şüpheliye hiçbir cebir kullanılmadığını ve ifadenin kendi isteğiyle verildiğini tutanağa geçirdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır; kalıp bir işi yaptırmak için başvurulan zorun biçimini sınırlamaz. Gündelik dilde zor, kaba kuvvetin yanında kişiyi istemediği bir işe boyun eğdiren başka baskıları da anlatabilir. Hukuk dilinde ise cebir kendine özgü sınırları olan bir terimdir; gündelik dildeki zorlama anlamıyla bire bir örtüşmeyebilir.

Zor kullanmak, bir işin yapılması için her türden baskıya başvurmayı anlatır. Cebir kullanmakta da bir işi yaptırmak için zora başvurulur; iki kalıbın anlamı bu yüzden birbirine çok yakındır. Cebir sözcüğü zorun karşılığı olduğundan aradaki fark sözcük seçiminde kalır.

Olumsuz kuruluşta konuşan, bir işin zorla değil istekle yapıldığını öne sürer. Hiçbir cebir kullanmadık diyen kişi kendini bir suçlamaya karşı savunuyor olabilir. Bu söyleyişin doğru olup olmadığı kalıptan anlaşılmaz; cümlenin bağlamına kalır.