Cendereye Sokmak Ne Demek?
Anlamı: manevi baskı altına almak: 'Böyle sabit bir görüş tarzı, fikir ve hayali bir cendereye sokmak demektir.' -N. Hikmet.
Bu deyim, bir kişiyi ağır baskı altına almak, hareket alanını daraltmak ve onu manen sıkıştırmak anlamında kullanılır. Buradaki baskı çoğu zaman fiziksel değil, psikolojik, toplumsal ya da düşünsel bir kuşatmadır. İnsan kendini rahatça davranamaz, savunamaz ya da nefes alamaz hisseder. Bu nedenle aile baskısı, siyasi baskı, iş çevresi baskısı ya da katı düşünce kalıpları için uygundur. Deyimin gücü, baskıyı soyut anlatmak yerine somut bir sıkışma görüntüsüyle vermesinden gelir. Kişinin manevî hareket alanı neredeyse kapanmıştır. Söz bunu kısa ama ağır biçimde hissettirir. Kaçışsızlık duygusu burada özellikle önemlidir. Yalnız zorlanmayı değil, çıkış yollarının daraldığı baskı düzenini de anlatır. İnsan kendi iradesini kullanmakta zorlandığı için söz daha da ağırlaşır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü