Çenesini Bağlamak Ne Demek?
Anlamı: 1) ölen bir kimsenin çenesi altından geçirilen tülbendi başının üstünde düğümlemek; 2) mec. bir kimsenin ölümünü istemek.
Bu deyim, asıl anlamıyla ölen bir kişinin çenesini tülbentle bağlamak için kullanılır; mecazda ise birinin ölümünü istemek gibi sert ve karanlık bir anlama kayabilir. İlk anlamı ölüm hazırlıkları ve cenaze âdetleriyle ilgilidir. Bu yüzden söylenişi ağırdır ve sıradan gündelik konuşmada dikkatle kullanılır. Deyimin etkisi, ölümü dolaylı ama çok net bir işaret üzerinden anlatmasından gelir. Söz hem ritüel hem karanlık çağrışım taşır. Mecaz kullanıldığında ise kızgınlık çok sertleşmiş demektir. Bu ifade bu yüzden hafif öfke cümlelerinden ayrılır; ölümün gölgesi doğrudan hissedilir. Hem kültürel bir uygulamayı taşır hem de dildeki en sert bedduaya yaklaşan karanlık bir yoğunluk yaratır. Söylendiği yerde ortamın sertleşmesi bundandır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü