Atasözü hangi insan tipini eleştirir?

Gösterişe, eğlenceye ya da rahatlığa aşırı alışmış ve bunu zor zamanda da bırakamayan insan tipini eleştirir.

Neden abartılı bir anlatım kullanır?

Çünkü huyun ne kadar kökleştiğini ölüm gibi uç bir örnekle görünür kılmak ister. Ölüsünün bile çalgıyla kalkması, alışkanlığın ölüm sınırına kadar sürdüğünü abartılı ama etkili bir biçimde gösterir.

Sözün verdiği temel ders nedir?

İnsanın yerleşik alışkanlıklarını zor zamanlarda bile kolay kolay terk etmediğidir. Geçici sıkıntılar ya da dış baskılar bile bu temel eğilimi bütünüyle değiştiremez.

Çengi Ölüsü Çalgı (daire, Tef) ile Kalkar Ne Demek?

Anlamı: zevk ve sefa içinde ömür sürmüş bir kimse, en sıkıntılı günlerinde bile bu alışkanlığını bırakamaz.

Bu atasözü, zevk ve sefa içinde yaşamaya alışmış kişilerin en sıkıntılı günlerinde bile o alışkanlıklarını kolay kolay bırakamayacağını anlatır. Çengi imgesi, eğlenceyle özdeşleşmiş hayat tarzını temsil eder. Ölüsünün bile çalgıyla kalkması, alışkanlığın ölüm sınırına kadar sürdüğünü abartılı ama etkili bir biçimde gösterir. Atasözü özellikle gösteriş, rahatlık, eğlence düşkünlüğü ve huyun değişmezliği üzerine konuşurken çok güçlü durur. İnsanın tabiatı zor zamanda bile kendini belli eder. Söz de bunu çarpıcı bir abartıyla kalıcı hâle getirir. Buradaki asıl yargı, insanın yerleşmiş alışkanlığının kolay kolay sökülmeyeceğidir. Geçici sıkıntılar ya da dış baskılar bile bu temel eğilimi bütünüyle değiştiremez. Atasözünün sivriliği de tam bu değişmezlik vurgusundan gelir.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü