Çeyiz Düzmek Ne Demek?
Anlamı: çeyiz hazırlamak: 'Kazandığını bir yana atar, kendine çeyiz düzer.' -M. Yesari.
Bu deyim, evlenecek kişi için çeyiz hazırlamak, gerekli eşyaları bir araya getirmek anlamında kullanılır. Özellikle eski aile düzeninde ekonomik hazırlık, gelecek kurma ve kız evinin emeğiyle yakından ilgilidir. Deyimin etkisi, yalnız eşya toplamayı değil, uzun süreye yayılan bir gelecek hazırlığını anlatmasından gelir. Sandıklar, kumaşlar, işlemeler ve ev eşyaları bu sözün arkasında görünür. Bu yüzden toplumsal hafızada güçlü bir yeri vardır. Söz hem emek hem beklenti taşır. Çeyiz burada yalnız mal değil, yıllar boyunca biriktirilmiş aile emeği ve niyeti anlamına gelir. Deyim bu yüzden düğün hazırlığı kadar sabrı, planı ve toplumsal geleneği de çağrıştırır. Ev kurmanın görünmeyen hazırlık tarafını görünür kılar.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü