Anlamı
ağır bir sorunun patlak vermesine yol açmak.
Detaylı Açıklama
Çıbanın başını koparmak, ağır bir sorunun patlak vermesine yol açmaktır. Sorun bir süredir vardır ama gizli kalmış ya da kimse ona dokunmamıştır; bir söz, bir karar ya da bir olay onu birden ortaya döker. Patlak veren sorun bir aile anlaşmazlığı, bir yolsuzluk, bir borç ya da eski bir küskünlük olabilir. Sorunun patlamasına yol açan bir kişi de olur, bir olay da. Kalıp bunun bilerek mi bilmeyerek mi yapıldığını söylemez. Söz kimi zaman bir sitem taşır: çıbanın başını sen kopardın. Sorunun ağır olması kalıbın anlamındadır; küçük bir pürüz için söylenince abartılı duyulur. Patlak veren sorunun ardından bir tartışma, bir kopuş ya da bir soruşturma gelebilir. Söz bir toplantının, bir aile sofrasının ya da bir kurumun anlatıldığı cümlede geçebilir.
Örnek Cümleler
- Yıllardır kimsenin açmadığı miras konusunu bayram sofrasında açan enişte, çıbanın başını kopardı; kardeşler o gün küstü.
- Yeni müdürün başlattığı denetim çıbanın başını kopardı; şirketteki büyük usulsüzlük bir hafta içinde ortaya çıktı.
- Kira artışına itiraz eden tek bir kiracının dilekçesi çıbanın başını kopardı, apartmandaki bütün anlaşmazlıklar toplantıda patladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çıban, içinde irin toplanmış, şişip ağrıyan bir yaradır. Başı koparılınca içindeki irin birden dışarı çıkar. Kalıp, gizli kalmış ağır bir sorunun bir dokunuşla bütün çirkinliğiyle ortaya dökülmesini bu görüntüyle anlatır.
Patlak vermek, gizli kalması istenen ya da beklenmedik bir olayın ansızın ortaya çıkmasıdır; öznesi olayın kendisidir. Çıbanın başını koparmak ise bu patlamaya yol açan kişiyi ya da etkeni anlatır. Biri olayı, öteki olayı tetikleyeni söyler.
Bu atasözü, küçük bir sorunu çok kurcalamanın onu büyük bir derde çevireceğini söyler. Çıbanın başını koparan kişi de ağır bir sorunu dokunarak patlatır. Atasözü kurcalamaktan sakındırır; deyim ise bir sorunun patlamasına yol açıldığını bildirir.