Çiçek Çıkarmak Ne Demek?
Anlamı: çiçek hastalığına tutulmak: 'Küçükken çıkardığı çiçek, sabanla tarla sürer gibi çehresinin altını üstüne getirmiş.' -R. N. Güntekin.
Bu deyim, çiçek hastalığına tutulmak anlamında kullanılır. Eski dil ve halk anlatılarında daha sık rastlanan bu kullanım, hastalığın beden üzerinde bıraktığı belirgin izleri de çağrıştırır. Deyimin etkisi, hastalığı doğrudan adıyla değil, bedende beliren sonuç üzerinden anlatmasından gelir. Bu yüzden hem tıbbi geçmişe hem aile büyüklerinin anlatı diline bağlı bir hava taşır. Söz bugün daha tarihî ve eski kuşakların ağzında duyulur. Hastalığın yalnız geçici değil iz bırakıcı yönünü de sezdirir. Deyimin eski tınısı, onu yalnız bir hastalık adı olmaktan çıkarıp toplumsal hafızanın parçası hâline getirir. Böylece geçmiş kuşakların hastalık anlatma biçimini de yaşatır. Bu tarihî ağırlık, sözü bugünün gündelik dilinden biraz uzak ama kültürel olarak değerli kılar.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü