Çileden Çıkmak Ne Demek?
Anlamı: 1) olup bitenler karşısında sabrı ve dayanıklılığı kalmayıp taşkınlık göstermek: 'Ben ötede beride tanıdığım yaşlı başlı Fransızlarla böyle konuştukça kardeşim çileden çıkıyordu.' -B. R. Eyuboğlu. 2) çile süresini bitirmek.
Bu deyim, olup bitenler karşısında sabrı tükenmek, dayanıklılığı kalmamak ve sonunda taşkınlık göstermek anlamında kullanılır. Buradaki çile, dayanılan yük; çıkmak ise o sınırın aşılmasıdır. Deyimin gücü, sabır ile öfke arasındaki son kopuş anını yakalamasından gelir. İnsan artık taşıyamaz ve kontrolü kaybeder. Bu yüzden uzun süre biriken sıkıntılar, saygısızlık, gürültü, haksızlık ve yıldırıcı davranışlar için çok uygundur. Söz bir patlama anını anlatır. Dayanmanın bittiği eşiği gösterir. Burada öfke anlık değil, birikmiş ve olgunlaşmış bir taşkınlık olarak duyulur. Bu yüzden deyim, sıradan kızgınlıktan daha ağır bir sabır yıkılışını ifade eder. Deyimin sertliği de tam bu eşiğin aşılmış olmasından gelir. Yani insanın kendini tutmak için kurduğu bütün iç düzen burada bir anda çöker.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü