Deyim

Çocukla Çocuk, Büyükle Büyük Olmak Ne Demek?

Anlamı

içinde bulunulan yere veya çevredeki insanlara uymak.

Detaylı Açıklama

Çocukla çocuk, büyükle büyük olmak, içinde bulunulan yere ya da çevredeki insanlara uymak anlamına gelir. Kişi çocukların arasında onlar gibi oynar, büyüklerin yanında ağırbaşlı davranır. Böyle biri bir öğretmen, bir aile büyüğü, bir dede ya da bir misafir olabilir. Söz bir övgü olarak duyulabilir: o çocukla çocuk, büyükle büyük olmayı bilir. Kalıp bir öğütte de geçebilir: çocukla çocuk, büyükle büyük ol, kimseyi kırma. Çocuklarla yere oturup oyuna katılan bir dedenin, ertesi gün köy meclisindeki ağır konuşması bu uyumun iki yüzüdür. Kalıbın iki yarısı aynı yapıyla kurulur ve virgülle ayrılır. Uyum sağlayan kişi davranışını karşısındakinin yaşına, durumuna ve ortamın havasına göre ayarlar. Bir düğün, bir iş yeri ya da bir yolculuk böyle bir ayarı gerektirebilir.

Örnek Cümleler

  1. Torunlarıyla bütün öğleden sonra saklambaç oynayan dede, akşam köy meclisinde ağır ağır konuştu; çocukla çocuk, büyükle büyük olmayı bilirdi.
  2. Yeni atandığı köy okulunda çocuklarla top oynayıp velilerle de saygıyla konuşan öğretmen, çocukla çocuk, büyükle büyük olarak herkesin sevgisini kazandı.
  3. Şirketin yeni müdürü stajyerlerle kantinde şakalaşırken yönetim kurulunda ölçülü bir dil kullanıyor; çocukla çocuk, büyükle büyük olmayı biliyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır; çocuk ve büyük, uyumun iki uç örneği olarak anılır. Kalıp kişinin her türlü ortama ve insana uymasını anlatır. Örnekler yalnız bu uyumun ne kadar geniş olabileceğini göstermek için seçilmiştir.

Cemaate uymak, içinde bulunulan bir topluluğa uyarak davranmaktır. Çocukla çocuk, büyükle büyük olmak da uymayı anlatır, ama aynı kişinin bir ortamdan ötekine geçerken tavrını değiştirebildiğini öne çıkarır. Biri topluluğun gidişine katılmayı, öteki farklı insanlara ayrı ayrı uyabilmeyi anlatır.

Zamana uymayı öğütleyen atasözü, yaşanan zamanın koşulları ve çevredekilerin davranışları kişinin tutumuna uymuyorsa kişinin onlara uyması gerektiğini söyler. Çocukla çocuk, büyükle büyük olan kişi de çevresindekilere uyar. Atasözü bunu bir öğüt olarak koyar; deyim bu uyumu gösteren kişiyi niteler.