Anlamı
gezip dolaştığı yerlerde kötü şeyler de bulunan kimse, kötü alışkanlıklar ve zararlı bilgiler elde ederek yerine döner.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, çok dolaşan kişinin her zaman iyi şeylerle dönmeyeceğini, gittiği yerlerden kötü alışkanlık ya da zararlı etkiler de taşıyabileceğini anlatır. Tavuk benzetmesi bilerek küçültücüdür; gelişigüzel dolaşmanın insanı her zaman zenginleştirmediğini, bazen kirlettiğini söyler. Bu yüzden söz, yalnız gezmeyi değil, seçmeden her yere girmeyi eleştirir. Tecrübe kazanmak başka, neyin içine karıştığını bilmeden ortalıkta dolaşmak başkadır. Atasözü tam da bu ayrımı hatırlatır. Her hareketlilik bilgi getirmez; bazı dolaşmalar yalnız kir ve yük taşır. Bu da sözün eleştirel yönünü daha belirgin hâle getirir. Yani mesele gezi değil, yönsüz ve filtresiz karışmadır. Atasözü, insanın çevresinden iyi kadar kötü şey de devşirebileceğini gerçekçi biçimde söyler.
Örnek Cümleler
- Mahallede herkes onun sonradan edindiği huyları konuşuyordu; çok gezen tavuk ayağında pislik getirir.
- Nerede kötü arkadaş varsa onların arasına karıştı, çok gezen tavuk ayağında pislik getirir derler boşuna değil.
- Babası onu sertçe uyardı: çok gezen tavuk ayağında pislik getirir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, seçimsiz ve denetimsiz dolaşmanın kişiye kötü etkiler taşıyabileceğini söyler. Bu atasözü, çok dolaşan kişinin her zaman iyi şeylerle dönmeyeceğini, gittiği yerlerden kötü alışkanlık ya da zararlı etkiler de taşıyabileceğini anlatır.
Kötü çevre, zararlı arkadaşlıklar ve gelişigüzel alışkanlıklar söz konusu olduğunda daha keskinleşir. Bu da sözün eleştirel yönünü daha belirgin hâle getirir.
Olumlu bilgi ve deneyim vurgusu yapan 'çok gezen çok bilir' sözüyle karşıtlık kurabilir. Atasözü tam da bu ayrımı hatırlatır.