Anlamı
malı, mülkü veya evladı olanlar kaygı ve tasadan uzak olamazlar.
Detaylı Açıklama
Dağda bağın var, yüreğinde dağın var atasözü, malı mülkü, bağı bahçesi ya da evladı olan kimsenin bütünüyle tasasız olamayacağını anlatır. İnsanın sahip olduğu her şey, ona aynı zamanda koruma ve kaybetme endişesi yükler. Bağ uzakta bir dağda bile olsa, insanın gönlü oraya bağlı kalır; aklı sürekli onda olur. Atasözü bu yüzden sahip olmanın sevincini değil, beraberindeki sorumluluğu ve kaygıyı öne çıkarır. Çocuk sahibi olmak, iş kurmak, toprak edinmek ya da emek vererek bir düzen oluşturmak insana güven kadar dert de getirir. Söz, “malı olanın derdi olur” düşüncesini canlı bir benzetmeyle kurar. Yürekteki dağ, insanın içindeki yükü ve tasayı simgeler. Atasözü, sahip olunan nimetin aynı zamanda kaygı, emek ve sorumluluk yüklediğini ince biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Tarlaları çoğaldıkça dağda bağın var, yüreğinde dağın var sözünün doğruluğunu daha iyi anladı.
- Evlat büyütmenin sevincini yaşarken annesi dağda bağın var, yüreğinde dağın var diyordu.
- Mal mülk sahibi olunca herkesin söylediği gibi dağda bağın var, yüreğinde dağın var hâline düştü.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sahip olunan her şeyin korunması, gözetilmesi ve kaybedilmemesi için ayrı bir kaygı gerekir. Atasözü bu yüzden varlık ile tasa arasındaki bağı vurgular. Mal arttıkça huzurun otomatik gelmediğini söylemesi bakımından atasözü bugün de çok canlıdır.
Bağ, insanın elindekini; dağ ise hem uzaklığı hem de ulaşılması zor yükü temsil eder. Böylece kişinin malı olsa bile içinin rahat etmeyeceği anlatılır. Yani elde olan şey, uzaklığı veya zorluğu yüzünden insanın içini rahatlatmak yerine yük de olabilir.
Hayır. Çocuk, aile, iş, makam veya emek verilmiş herhangi bir düzen için de düşünülebilir. İnsan neye bağ kurarsa onun kaygısını da kalbinde taşır. Bu yüzden atasözü, bağ kurulan her değerin aynı zamanda endişe ve sorumluluk ürettiğini söyler.