Anlamı
yersiz ve saçma sözler karşısında söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı atasözü, yersiz, ilgisiz ve saçma sözler duyulduğunda söylenen alaycı bir tepkidir. Sözün gücü, mantık bağından kopuk, birbirini tutmayan görüntüler kurmasından gelir. Böylece karşıdaki kişinin sözünün de aynı ölçüde anlamsız ve saçma olduğu ima edilir. Bu atasözü doğrudan açıklama yapmaz; bunun yerine absürt bir örnekle söyleneni küçültür. Günlük konuşmada, özellikle akla yatmayan yorumlara, birbirine bağlanamayan laflara ya da tam konuyla ilgisiz çıkışlara karşı kullanılır. İçinde mizah da vardır, küçümseme de. Uzun uzun cevap vermek yerine saçmalığı tek hamlede işaret etmek isteyenler için çok işlevli bir sözdür. Sözün asıl gücü, saçmalığı açıklamak yerine ona daha büyük bir saçmalık aynası tutmasından gelir.
Örnek Cümleler
- Adam öyle alakasız konuştu ki amcam hemen dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı dedi.
- Konu bütçeydi, o geldi düğünden açtı; herkesin aklına dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı sözü geldi.
- Bu kadar kopuk lafın üstüne öğretmen dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı demese bile yüzünden belli etti.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz, karşıdakine aptal demek yerine onun kurduğu bağın saçmalığını görünür kılar. Absürt görüntü sayesinde cevap hem daha akılda kalıcı olur hem de küçümsemeyi dolaylı ama etkili biçimde taşır.
Bir konudan ilgisizce başka bir yere sıçranan, mantık bağı kurulamayan ya da sırf konuşmuş olmak için söylenmiş dağınık laflar duyulduğunda daha çok ortaya çıkar. Özellikle boş ve alakasız sözlere karşı canlıdır.
İkisini birlikte taşır. İlk anda mizahi görünür; ancak hedefi açıkça küçümser. Bu nedenle yakın çevrede gülerek de söylenebilir, karşıdaki kişiyi açıkça ciddiye almama tavrı da gösterebilir.