Deyim

Damarı Tutmak Ne Demek?

Anlamı

kötü huyu, aksiliği depreşmek, inatlaşmak:
'Tutarsa onun bir damarı, yıkar adamın başına çadırı.' -O. C. Kaygılı.

Detaylı Açıklama

Damarı tutmak, bir kimsenin kötü huyunun, aksiliğinin depreşmesi, inatlaşmasıdır. Kişide zaten var olan bir aksilik bir anda yeniden ortaya çıkar. O zaman kişi söz dinlemez, ters cevap verir, bildiğinden şaşmaz. Depreşmenin sebebi bir söz, bir istek ya da bir yorgunluk olabilir; kalıp sebebi belirtmez. Kalıp bir huyun kendisini değil, o huyun belli bir anda depreşmesini anlatır. Damarı tutan bir çocuk, bir yaşlı, bir patron ya da bir hayvan olabilir. Kalıp koşul cümlesinde de kurulabilir: damarı tutarsa kimseyi dinlemez. Çevresindekiler bu sözle hem yakınabilir hem de birbirini o kişiye karşı uyarabilir. Depreşme bir saatte de geçebilir, bütün bir gün de sürebilir.

Örnek Cümleler

  1. Dedemin damarı tuttu mu ilacını içmez, doktorun ne dediğini de dinlemez, akşama kadar odasından çıkmaz.
  2. Patronun sabah damarı tutmuştu; ekibin sunduğu üç tasarıyı da bakmadan geri çevirdi.
  3. Arabanın arkasına binmek istemeyen küçük kızın damarı tutunca otoparkın ortasında yere oturup ağlamaya başladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

O. C. Kaygılı'nın cümlesi bir uyarı gibidir: tutarsa onun bir damarı, yıkar adamın başına çadırı. Kişinin aksiliği depreşirse çevresine büyük bir zarar verebileceği söylenir. Çadır yıkma görüntüsü, depreşen huyun etkisini abartarak anlatır.

İnadı tutmak, iyiden iyiye inatlaşmaya başlamaktır. Damarı tutmak da inatlaşmayı anlatır, ama tanımında kötü huyun ve aksiliğin depreşmesi de vardır. İnadı tutmanın tanımı inatla sınırlıdır; damarı tutmanın tanımında aksilik de yer alır.

Bu atasözü, inatçının ölse de inadından vazgeçmediğini söyler. Damarı tutan kişi de inatlaşır ve bildiğinden şaşmaz. Atasözü inadın kalıcılığını anlatır; deyim ise aksiliğin belli bir anda depreşmesini.