Anlamı
çok korkmak:
'Ev sahibi dehşete kapılmış gibiydi.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Dehşete kapılmak, çok korkmak, ağır bir tehlike ya da ürkütücü durum karşısında sarsılmak anlamında kullanılan bir deyimdir. Bu ifade sıradan çekinmeyi değil, insanın içini birdenbire kaplayan yoğun korkuyu anlatır. “Kapılmak” fiili, kişinin bu duygunun eline düştüğünü, onu bir süre kontrol edemediğini düşündürür. Bu yüzden dehşete kapılan kişi sadece korkmaz; dona kalabilir, ne yapacağını şaşırabilir ya da panikleyebilir. Deyim felaket haberleri, saldırı, ani tehlike ve korkutucu görüntüler için çok uygundur. Gündelik dilde bazen abartılı şaka olarak da kullanılabilir; ama temelinde ağır korku vardır. Söyleyişteki yoğunluk, tehlikenin zihne ani çarpışını hissettirir. Böylece korkunun dışarıdan görülen bir tepki olmaktan çıkıp kişinin içine yayılan bir hâle dönüştüğü anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Gece yarısı kapının birden şiddetle vurulmasıyla evdeki herkes dehşete kapıldı.
- Küçük çocuk kalabalıkta annesini bir an bile göremeyince panikleyerek dehşete kapıldı.
- Deprem anında insanların nasıl dehşete kapıldığını yüzlerindeki ifadeden anlamak mümkündü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kapılmak, duygunun kişiyi ele geçirdiğini ve iradesini zayıflattığını düşündürür. Bu yüzden dehşet burada yalnız hissedilen değil, insanı saran ve yöneten bir korku olarak görünür. Böyle bakıldığında korku burada kişinin yönettiği değil, onu yöneten bir duyguya dönüşür.
Donakalma, irkilme, kaçma isteği, konuşamama, ne yapacağını bilememe ve ani panik hâli çağrıştırır. Deyim sadece iç korkuyu değil, onun dışa vuran sarsıntısını da taşır. Yani deyim, ruh hâli ile bedensel sarsıntının birbirine karıştığı anları da anlatır.
Asıl gücü ağır ve sarsıcı korkularda ortaya çıkar. Çok küçük tedirginliklerde kullanılırsa abartılı durur; bu yüzden daha çok ciddi tehlike ve büyük ürkütü karşısında doğaldır.