Deli Arlanmaz, Soyu Arlanır Ne Demek?
Anlamı: densizce, delice iş yapanlar yaptıklarından utanacak durumda değillerdir ama ailesi, yakınları onların davranışlarından üzüntü duyarlar, utanırlar.
Deli arlanmaz, soyu arlanır atasözü, densizce, ölçüsüzce ve utanmazca davranan kişinin yaptığından utanç duymayabileceğini; fakat ailesinin ve yakınlarının onun yüzünden mahcup olacağını anlatır. Burada “deli” sözü gerçek akıl hastalığından çok, had bilmeyen, düşüncesiz ve taşkın kişi anlamında kullanılır. Atasözü, bireyin yaptığı yanlışın sadece onu değil, çevresini de etkilediğini gösterir. Aile, akraba ve yakın çevre, kişinin taşkın davranışının utancını taşıyan tarafa dönüşür. Söz bu yüzden bireysel sorumsuzlukla toplumsal mahcubiyet arasındaki bağı vurgular. Özellikle aile terbiyesi, mahalle baskısı ve toplumsal saygınlık üzerine kurulmuş kültürlerde çok güçlü durur. İnsan davranışının yalnız kendine ait olmadığını hatırlatan sert bir uyarıdır. Atasözü, kişinin yaptığı taşkınlığın bazen yalnız kendisini değil, yakın çevresini de utandırdığını söyler.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü