Deliğe tıkmak neden resmî değil argo bir ifade sayılır?

Çünkü hapsetmeyi hukuk diliyle değil, küçültücü ve kaba bir sokak anlatımıyla verir. Böylece olayın resmî yönünden çok, baskı ve kapatma duygusu öne çıkar. Argo ton, bu kapatmayı hukuki olmaktan çok kaba kuvvetli bir bastırma gibi hissettirir.

Deyimdeki delik benzetmesi neyi güçlendirir?

Kapalı, dar, karanlık ve çıkışsız bir yeri düşündürdüğü için kişinin hareket alanının tamamen elinden alınmasını güçlü biçimde hissettirir. Böylece benzetme, yalnız hapis değil, sıkışma ve nefessizlik duygusunu da yükler.

Bu söz hangi bağlamlarda doğal duyulur?

Argo konuşmalarda, suç hikâyelerinde, mahalle anlatılarında ve tehditkâr diyaloglarda doğal duyulur. Resmî, nötr ya da hukukî metinlerde ise kaba kaçtığı için uygun değildir. Bu nedenle argo, mahalle ağzı ve sert güç ilişkilerinin anlatıldığı yerlerde daha inandırıcı durur.

Deliğe Tıkmak Ne Demek?

Anlamı: argo tutuklamak, hapsetmek: 'O nasıl yarmıştı benim kafacığımı, şimdi de yakalasınlar kuyruğundan onu da tıksınlar deliğe.' -O. C. Kaygılı.

Deliğe tıkmak, argo dilde birini tutuklamak, hapse atmak ya da kapatılacağı bir yere sıkıştırmak anlamında kullanılır. “Delik” sözü burada küçücük, karanlık ve çıkışı zor bir kapalı yeri çağrıştırır. Bu yüzden deyim, cezaevi ya da nezareti doğrudan söylemeden, küçültücü ve sert bir şekilde ima eder. Sokak dili ve kabadayı ağzında sık rastlanan bu ifade, yalnız resmî tutuklamayı değil, birini etkisiz hâle getirip kıstırma duygusunu da taşır. İçinde kaba bir memnuniyet ya da tehdit tonu olabilir. Deyim, adalet dilinden değil, mahalle ve argo söyleyişten beslenir. Bu nedenle kullanıldığı yerde resmiyet değil, güç gösterisi ve sertlik hissi öne çıkar. Deyim, birini göz önünden kaldırıp etkisiz hâle getirme niyetini de sert ve küçültücü biçimde hissettirir.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü