Bu deyimin iki farklı anlamı nasıl bir arada yaşayabiliyor?

Çünkü iki anlam da keyif ve uzatma duygusunda birleşir. Kuşun sesi de, içki meclisi de zamana yayılan bir haz anı taşır. Bağlam, hangi anlamın öne çıktığını belirler.

Dem çekmek neden özellikle eski ve zarif bir hava taşır?

Çünkü doğrudan “ötmek” ya da “içmek” yerine daha dolaylı, estetik ve eski söyleyişe yakın bir ifade kullanır. Bu da söze hem şiir hem de sohbet tadı verir.

Deyimin hangi anlamı bugün daha sık fark edilir?

Gündelik dilde içkiyle ilgili latifeli anlamı daha hızlı fark edilebilir. Ama edebî ve doğa betimlemelerinde kuş sesine ilişkin anlamı hâlâ çok etkileyici ve güçlüdür. Bugün mecaz anlamın fark edilmesi, sohbetin ve sesin sürekliliğini anlatma gücünden gelir.

Dem Çekmek Ne Demek?

Anlamı: 1) kuşlar uzun ve güzel ezgiler çıkarmak: 'Akasya dallarında bir tek bülbül uzun uzun dem çekiyor.' -H. Taner. 2) şaka içki içmek.

Dem çekmek, bir yandan kuşların uzun ve güzel ezgiler çıkarmasını anlatan eski bir söyleyiş, bir yandan da şaka yollu içki içmek anlamına gelen çok katmanlı bir deyimdir. İlk anlamında sesin uzayıp nağmeye dönüşmesi vardır; bülbül ya da başka bir kuş dalda uzun uzun öterken “dem çekiyor” denir. İkinci anlamında ise içki içme işi biraz latifeli ve örtülü biçimde anlatılır. Bu ikili yapı deyimi zenginleştirir. Ortak yön, uzatma ve keyif duygusudur; ses de, içki de bir anın uzatılmış tadını çağrıştırır. Bu yüzden bağlam çok önemlidir. Edebî dilde ilk anlamı daha zarif dururken, gündelik konuşmada ikinci anlamı nükteli bir örtmece gibi kullanılabilir.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü