Anlamı
bir çalgıya başka bir çalgı veya sesle eşlik etmek:
'Dinî seslere şarkı, çalgı sesleri cevap verir, onlara âdeta dem tutardı.' -A. Ş. Hisar.
Detaylı Açıklama
Dem tutmak, bir çalgıya başka bir çalgı ya da sesle eşlik etmek anlamında kullanılan müzikle ilgili bir deyimdir. Özellikle geleneksel müzik ortamlarında bir sesin ya da sazın ana ezgiye destek vermesi, onu taşıması ve derinlik katması bu ifadeyle anlatılır. Dem, burada sürekli ve destekleyici ses tabanıdır. Bu yüzden deyim sadece eşlik etmeyi değil, ana yapıyı güçlendiren sakin ama belirleyici katkıyı anlatır. Musiki kültüründe teknik bir anlamı olduğu kadar mecazî olarak da “birini desteklemek” yönünde düşünülebilir. Söz, sesler arasındaki uyum ve dayanışmayı çağrıştırır. Dikkat çekmeyen ama yapının dağılmamasını sağlayan arka plan desteğini güzel bir incelikle ifade eder. Deyim, bir şeyin kıvamına ulaşması için gereken sabrı ve bekleyişi de olumlu bir anlamla taşır.
Örnek Cümleler
- Tanbur çalınırken arkada ney usulca dem tutuyordu ve ortam büyülü bir havaya büründü.
- Türkü boyunca bir arkadaş ince bir sesle ana ezgiye dem tuttu.
- Usta, öğrencisine sadece çalmanın değil doğru yerde dem tutmanın da önemli olduğunu söyledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ana ezgiyi taşıyan, ona derinlik veren ve ses bütünlüğünü kuran destek burada bulunur. Tek başına öne çıkmasa da müzikal yapının sağlam durmasını sağlar. Bu nedenle sabit sesi korumak, eserin dengesini ve makam duygusunu ayakta tutan temel unsurlardan sayılır.
Çünkü sadece müzikte değil, bir işi sessizce ama etkili biçimde destekleyen her tavır için kullanılabilecek güçlü bir arka plan desteği imgesi taşır. Çünkü sabitlik, yalnız müzikte değil düşünce ve davranışta da denge ve süreklilik çağrıştırır.
İkisi de ses ve musiki atmosferiyle bağlantılıdır. Dem çekmek daha çok uzayan ses veya keyif hâlini anlatırken, dem tutmak ana sese eşlik eden destek tonunu ifade eder.