Deyim

Dem Tutmak Ne Demek?

Anlamı

bir çalgıya başka bir çalgı veya sesle eşlik etmek:
'Dinî seslere şarkı, çalgı sesleri cevap verir, onlara âdeta dem tutardı.' -A. Ş. Hisar.

Detaylı Açıklama

Dem tutmak, bir çalgıya başka bir çalgıyla ya da bir sesle eşlik etmek anlamındadır. Ana ezgiyi çalan bir çalgı vardır; dem tutan ise ona eşlik eder. Eşlik eden bir saz, bir ney, bir keman ya da bir insan sesi olabilir. Kalıp eşlik edilen çalgıyı yönelme ekiyle anar: uda dem tutmak, sazına dem tutmak. Söz bir fasılda, bir köy kahvesinde ya da bir konser sahnesinde yapılan müziği anlatabilir. Dem tutanın ezgiyi değiştirip değiştirmediğini tanım söylemez; yalnız eşlik ettiğini bildirir. Kalıbın öznesi eşlik eden kişi ya da çalgıdır. Müzik dışında, bir sese başka bir sesin karşılık vermesi de bu sözle anlatılabilir; Hisar'ın tanığı bunu gösterir. Eşlikte ikinci sesin ilkini bastırmaması beklenir; kalıp bunu ayrıca belirtmez, eşlik sözü bunu taşır.

Örnek Cümleler

  1. Ustası sazını çalarken çırağı bağlamasıyla ona dem tutuyor, ezgiyi hiç bozmadan izliyordu.
  2. Köy düğününde davul zurnaya dem tutan kadınlar türküyü hep bir ağızdan söyledi.
  3. Konservatuvar öğrencisi ilk konserinde neyiyle hocasının uduna dem tuttu, salon onları ayakta alkışladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hisar'ın cümlesinde dinî seslere şarkı ve çalgı sesleri cevap verir, onlara âdeta dem tutar. Burada dem tutan bir çalgıcı değil, bir ses topluluğudur. Âdeta sözü kalıbın benzetme yoluyla kullanıldığını gösterir.

Bas tutmak, sözlükte ince sesli çalgılara tek perdeden eşlik etmek diye açıklanır. Dem tutmak da bir eşliktir, ama tanımında tek perde şartı yoktur. Tempo tutmak ise el çırparak ya da ayakla vurarak müziğe eşlik etmektir.

Bu atasözü başarıya ulaşmak için birlik olmak gerektiğini söyler. Dem tutmak da iki sesin, iki çalgının birlikte çalmasıdır. Atasözü birliği genel bir ilke olarak koyar, deyim ise müzikteki bir birlikteliği anlatır.