Anlamı
her nesnenin, her kişinin değiştirilemeyen bir özelliği vardır.
Detaylı Açıklama
Demir ıslanmaz, deli uslanmaz atasözü, her nesnenin ve her kişinin değiştirilemeyen bir özelliği bulunduğunu söyler. Sözün ilk yarısı bir nesneyi, ikinci yarısı bir insanı örnek alır. Atasözüne göre demir ıslanmaz, deli de uslanmaz. Uslanmak, yaramazlığı ya da aşırı davranışı bırakıp akıllı davranmaya başlamaktır. İki yarım kafiyelidir ve aynı yargıyı iki kez söyler. Değişmeyen özellik bir huy, bir alışkanlık, bir yapı ya da bir nitelik olabilir. Atasözü bu özelliğin iyi mi kötü mü olduğunu söylemez; yalnız değişmediğini bildirir. Kişiler için kurulduğunda bir öğüt ya da bir yakınma olarak söylenebilir. Bir aile konuşmasında, bir iş yerinde ya da bir komşuluk ilişkisinde geçebilir. Nesneler için kurulduğunda bir malzemenin, bir toprağın ya da bir yapının huyunu anlatır.
Örnek Cümleler
- Komşumuzun oğlu üç kez ehliyetine el konmasına rağmen yine hız sınırını aşarken yakalandı; demir ıslanmaz, deli uslanmaz.
- Yıllardır gübre döktüğümüz tarla yine taşlı ve kıraç kaldı; demir ıslanmaz, deli uslanmaz.
- Ablası her ay borcunu kapatsa da Selim maaşını yine ilk haftada kumarda tüketiyor; demir ıslanmaz, deli uslanmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük iki atasözüne aynı anlamı verir: her nesnenin, her kişinin değiştirilemeyen bir özelliği vardır. Biri demirin ıslanmamasını, öteki taşın ıslanmasını ölçü alır. İkisinde de delinin uslanması olmayacak bir şeye bağlanır.
Bu atasözü herkesin kendi karakterine göre davrandığını söyler. Demir ıslanmaz, deli uslanmaz ise değişmeyen özelliği hem nesneye hem kişiye yayar. Kişi söz konusu olduğunda iki atasözü aynı yöne bakar.
Gömlek değiştirmek, mecaz anlamında huy ya da düşünce değiştirmektir. Demir ıslanmaz, deli uslanmaz ise bazı özelliklerin değiştirilemeyeceğini söyler. Deyim bir değişimi adlandırır, atasözü ise değişmeyen yanın altını çizer.