Deyim

Denk Getirmek Ne Demek?

Anlamı

uygun zamanını ve durumunu bulmak, rastlatmak:
'Bizimkinin evde olmadığı bir zamana denk getirirsem çağıracağım, bakalım gelecek mi?' -Ç. Altan.

Detaylı Açıklama

Denk getirmek, uygun zamanını ve durumunu bulmak, rastlatmak anlamındadır. Kalıptaki getirmek fiili kişinin işi bilerek o zamana yerleştirdiğini gösterir. Zaman gelişigüzel seçilmez, hesaplanır. Rastlatmak sözü de bu ayarlamayı anlatır: iki şey kişinin eliyle aynı zamana denk düşürülür. Yapılacak iş bir ziyaret, bir haber, bir alışveriş ya da bir izin olabilir. Kalıp yönelme ekli bir zaman sözüyle kurulur: bir akşama, bayram tatiline denk getirmek. Eylemi yapan kişidir ve zamanı kendisi seçer. Sözlükteki tanıkta da konuşan, birinin evde olmadığı bir zamanı kollar. Söz bir plan yapılırken, bir randevu ayarlanırken ya da bir sürpriz hazırlanırken söylenebilir. Denk gelmek ve denk düşmek uygunluğun oluşmasını, denk getirmek ise kişinin elinden çıkan bir düzenlemeyi anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Babamın kontrolünü doktorun hastanede olduğu salı gününe denk getirdik, bir saat bile beklemedik.
  2. Yıllık iznimi bayram tatiline denk getirdim, böylece memlekette iki hafta kalabildim.
  3. Ev sahibinin köyde olduğu haftaya denk getirip boyacıyı çağırdık, iş onu rahatsız etmeden bitti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Konuşan kişi kollar: Bizimkinin evde olmadığı bir zamana denk getirirsem çağıracağım, bakalım gelecek mi? Davet edilecek kişinin gelişi, bizimkinin evde bulunmadığı bir zamana yerleştirilecektir. Koşul eki işin henüz yapılmadığını gösterir.

Kertesine getirmek, tam sırasını, en uygun zamanını seçmektir. Denk getirmenin tanımında bunun yanında rastlatmak sözü de bulunur; vurgusu iki şeyin aynı zamana getirilmesidir. İzni bayrama denk getiren kişi en elverişli tarihi de bulmuş olabilir; iki kullanım örtüşebilir.

Atasözüne göre istenilen şeyi kolayca elde etme imkânı çıkınca fırsat kaçırılmamalıdır. Denk getirmek ise bir işi uygun zamana ayarlamayı anlatır; o zaman kendiliğinden doğmuş da olabilir. Atasözü fırsatı kaçırmamayı öğütler, deyim işi o zamana yerleştirmeyi anlatır.