Bu atasözü yalnız tarım bilgisi mi verir?

Hayır, tarımdan yola çıkar ama genel hayat düzenine dair bir akıl da sunar. Değerli olanı yanlış yere koymanın her alanda kayıp doğuracağını söyler. Hayır; esas olarak insan işlerinde zaman, yer ve şart uyumunun ne kadar önemli olduğunu öğretir.

Sözdeki esas uyarı nedir?

Esas uyarı, iyi şeyi uygun olmayan koşullara teslim etmemektir. Tehlike çoğu zaman nesnenin kendisinden değil, yanlış seçilen ortamdan doğar. En büyük uyarı, emek verilmeden önce zeminin ve çevrenin doğru okunması gerektiğidir.

Bugün mecaz anlamda nasıl kullanılabilir?

İş planı, yatırım, veri saklama, insan seçimi ya da emanet bırakma gibi konularda mecazen kullanılabilir. Yani kıymetli olanı koruyacak şartı doğru seçmek gerektiğinde hâlâ çok günceldir.

Derede Tarla Sel İçin, Tepede Harman Yel için Ne Demek?

Anlamı: elden çıkarmak istemediğimiz şeyleri tehlikeye açık durumlardan uzak tutmalıyız.

Derede tarla sel için, tepede harman yel için sözü, elde tutmak istediğimiz şeyleri tehlikeye açık yerlerden uzak tutmamız gerektiğini anlatan öğüt verici bir atasözüdür. Tarlayı derenin dibine kurarsanız sel alır, harmanı fazla yükseğe sererseniz rüzgâr savurur; yani değerli olanı yanlış yere koymanın bedeli vardır. Bu yüzden atasözü yalnız tarım bilgisi değil, genel hayat aklı da taşır. İnsan malını, işini, planını ve hatta sözünü bile nereye yerleştireceğini düşünmelidir. Uygunsuz ortam, iyi şeyi de bozar. Atasözünün gücü, somut köy tecrübesinden çıkarak genel bir tedbir anlayışına ulaşmasındadır. Yer seçiminin, zamanlamanın ve önceden düşünmenin önemini çok yalın bir örnekle öğretir. Atasözü, yer seçiminin ve şart hesabının emek kadar belirleyici olduğunu halk bilgeliğiyle hatırlatır.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü