Anlamı
gelişigüzel konuşmak, rastgele konular üzerinde konuşmak:
'Kahveler içilip dereden tepeden konuştuktan sonra yataklara kavuştuk.' -O. Kemal.
Detaylı Açıklama
Dereden tepeden konuşmak, gelişigüzel konuşmak, rastgele konular üzerinde konuşmak demektir. Sözlük iki tanımı virgülle yan yana verir; ikincisi konuşmanın konularına bakar. Konuşanlar belli bir konuya bağlı kalmaz, bir konudan ötekine geçer. Konular hava, fiyatlar, eski günler, komşular ya da bir maç olabilir. Tanım konuşmanın uzunluğunu ya da değerini belirtmez. Deyim birkaç kişinin katıldığı bir sohbeti de, bir kişinin söylediklerini de anlatabilir. Gelişigüzel sözü, konuşmanın bir plana bağlı olmadığını gösterir. Konuşma asıl konuya geçmeden önce de olabilir, asıl konu konuşulduktan sonra da. Sözlük kalıptaki dere ve tepe sözcüklerini ayrıca açıklamaz. Bir kahve sofrasında, bir yolculukta ya da bir bekleme salonunda geçebilir.
Örnek Cümleler
- Uzun otobüs yolculuğunda yan koltuktaki amcayla dereden tepeden konuştuk; laf futboldan pazar fiyatlarına geçti.
- Bayram ziyaretinde akrabalar çay içip dereden tepeden konuşurken çocuklar bahçede top oynuyordu.
- Toplantının başlamasını bekleyen memurlar koridorda dereden tepeden konuşuyor, kimse gündemdeki zammı açmıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kahve içilen bir sahneye yerleştirir: Kahveler içilip dereden tepeden konuştuktan sonra yataklara kavuştuk. Konuşanlar birden fazladır ve anlatıcı da onların arasındadır. Cümle olayları sırasıyla verir: önce kahveler içilir, ardından konuşulur, en sonunda yataklara gidilir.
Şundan bundan konuşmak sözlükte havadan sudan konuşmak diye açıklanır. Dereden tepeden konuşmak ise gelişigüzel, rastgele konular üzerinde konuşmaktır. İki deyim de bir konuya bağlı kalmayan sohbeti anlatır.
Atasözüne göre bir konu üzerinde konuşulurken söz, ilgisi dolayısıyla başka bir konuya geçer ve sohbet uzar. Dereden tepeden konuşmakta da konular değişir. Atasözünde geçiş bir ilgiye dayanır; deyimin tanımı ise konuların rastgele olduğunu söyler.