Anlamı
insan görünüşte büyük olmakla akıl büyük olmaz, bir akıllı birçok az akıllıyı arkasından sürükler.
Detaylı Açıklama
Deve büyüktür amma beşini bir eşek yeder sözü, görünüşte büyük olmanın akıl ve değer bakımından gerçekten üstün olmak anlamına gelmediğini anlatan ince ve öğretici bir atasözüdür. Deve cüssesiyle büyük görünür; ama küçük görülen eşeğin yediği yem karşılaştırması, nicelik ile nitelik arasındaki farkı gündeme getirir. Yani iri olmak, kalabalık olmak ya da gösterişli görünmek tek başına üstünlük getirmez. Atasözü çoğu zaman aklın, ölçünün ve verimin kaba güçten daha değerli olduğunu vurgulamak için söylenir. İnsanlar bazen görünüşe aldanır; bu söz ise görünüşün her şeyi açıklamadığını hatırlatır. Büyük görünenin etkisiz, küçük görünenin ise daha işlevli çıkabileceğini nükteli biçimde anlatır. Bu atasözü, görünüşte büyük olanın her zaman üstün sayılmayacağını, işi bazen küçük unsurun belirlediğini söyler.
Örnek Cümleler
- Patron kalabalığa güvenince usta gülüp deve büyüktür amma beşini bir eşek yeder dedi.
- Gösterişe bakıp karar verme; deve büyüktür amma beşini bir eşek yeder.
- Küçük ekibin daha verimli çıkması üzerine herkes deve büyüktür amma beşini bir eşek yeder sözünü hatırladı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Büyüğün ya da gösterişlinin otomatik olarak üstün sayılması yanılgısını eleştirir. Asıl değerin ölçü, verim ve akılla belirlendiğini hatırlatır. Yanılgı, büyük görünen şeyin verim, işlev veya etkide mutlaka üstün olacağını sanmaktır.
Çünkü büyük olanın daha çok yararlı olacağı sanılırken atasözü bunun tersinin de mümkün olduğunu söyler. Böylece dış hacim ile gerçek fayda arasında fark kurar. Çünkü söz, büyüklükten çok fayda, verim ve karşılık ilişkisini tartmaya yöneltir.
Ekip yönetimi, araç seçimi, insan değerlendirmesi ve gösterişli projelerin verimsiz kaldığı durumlarda bugün de çok işe yarar. Çünkü ölçü hâlâ önemli bir meseledir. Kaynak yönetimi, verim hesabı ve görünüşe aldanmama gerektiren her bağlamda işe yarar.