Bu atasözü en çok hangi tavrı eleştirir?

Asıl hedef, ihtiyaç hâlinde yardım isteyip yine de verilen şeyi küçümseyen tavırdır. Yani nankörlük ve ölçüsüz beklenti birlikte eleştirilir. Durumu olmayıp seçici davranan kişiye yönelik sert bir uyarıdır.

Neden bu sözde mizah ile sertlik bir aradadır?

Çünkü örnek komik bir sahne kurar, ama verdiği yargı oldukça serttir. Gülümsetirken aynı anda ayıplama etkisi yaratır. Bu ikili yapı sayesinde söz hem eğlendirici hem öğretici bir nitelik kazanır.

Bugün hangi durumlarda hâlâ kullanılabilir?

Yapılan yardımı beğenmeyen, verilen fırsatı küçümseyen ya da sürekli kusur arayan kişiler için bugün de çok yerinde kullanılabilir. Davranış kalıbı değişmediği için söz güncelliğini korur.

Dilenciye Hıyar Vermişler de Eğri Diye Beğenmemiş Ne Demek?

Anlamı: hem gereksinim duyduğu konuda yardım istiyor hem de yapılan yardımı küçümsüyor.

Dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemiş sözü, bir yandan yardım isteyen ama öte yandan yapılan yardımı küçümseyen, nankörce bulan kimseleri eleştiren bir atasözüdür. İhtiyaç içindeki kişinin öncelikle elindekine razı olması beklenirken, burada tam tersi bir tavır vardır. Bu yüzden atasözü yalnız beğenmezliği değil, ölçüsüz beklentiyi ve kıymet bilmezliği de hedef alır. Halk dilinde yapılan iyiliği küçümseyen, verilenle yetinmeyen ya da en küçük yardımda bile kusur arayan kişiler için söylenir. İçinde hafif alay ve sert yargı bulunur. Yardım ile beklenti arasındaki dengeyi bozan nankör tavrı kısa ve çarpıcı biçimde görünür kılar. Verilene teşekkür etmek yerine eksik aramanın hoş karşılanmadığını anlatan güçlü bir halk sözüdür.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü