Dili Ağırlaşmak Ne Demek?
Anlamı: hastalık sebebiyle güçlükle söz söyleyebilmek, güçlükle konuşmak: 'Hastaya bazı şeyler soruyor. Fakat anlaşılır cevaplar alamıyordu. Birkaç saatin içinde kaynımın dili ağırlaştı.' -H. R. Gürpınar.
Dili ağırlaşmak, hastalık, bitkinlik ya da bedensel güçsüzlük yüzünden kişinin kelimeleri zor çıkarır hâle gelmesini anlatan bir deyimdir. Buradaki ağırlık gerçek anlamda bir yük değil, konuşmanın yavaşlaması ve zorlaşmasıdır. İnsan sözü toparlamak ister ama dili dönmez, ses bulanıklaşır, kelimeler güçlükle çıkar. Bu yüzden deyim tıbbî bir gözleme yakın biçimde kullanılır ve çoğu zaman kaygı veren bir tabloyu anlatır. Özellikle ateşli hastalıklar, felç, baygınlık öncesi hâller ya da yoğun yorgunluk için çok uygundur. Dili ağırlaşmak yalnız konuşmanın bozulduğunu değil, bedenin genel direncinin düştüğünü de düşündürür. Gündelik dilde hastanın kötüleştiğini haber veren ciddi bir işaret gibi kullanılır. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü