Dili Boğazına Akmak Ne Demek?
Anlamı: konuşamaz olmak, sesi soluğu çıkmamak: 'Kılıcı görünce dili boğazına aktı hayranlığından.' -Y. Kemal.
Dili boğazına akmak, korku, şaşkınlık, hayranlık ya da ani bir çarpılma duygusu yüzünden insanın konuşamaz hâle gelmesini anlatan bir deyimdir. Kişi söyleyecek sözü olsa bile sesi kesilir, dili tutulur gibi olur. Buradaki anlatım güçlü bir bedensel tepkiyi görünür kılar; sanki dil geri çekilmiş, sözün yolu kapanmıştır. Bu yüzden deyim çok ani ve sarsıcı duygular için uygundur. Korkudan dili boğazına akabilir, hayranlıktan dili boğazına akabilir; önemli olan konuşmayı kesen yoğun etkidir. Günlük dilde özellikle beklenmedik olaylar karşısındaki donup kalma hâli için kullanılır. Sözü, sessizliğe dönüşen bir duygu darbesi olarak tasvir eden çarpıcı bir anlatımdır. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü