Bu deyim neden samimiyet duygusu taşır?

Çünkü kişi kusursuzluk iddiasında bulunmaz; yalnızca elinden geldiği kadar anlatacağını söyler. Bu alçakgönüllü tutum samimiyet hissi verir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.

Hangi konuşmalarda bu ifade daha doğal görünür?

Açıklama yaparken, bilgi aktarırken, özür dilerken, yaşanan bir olayı hatırlayıp anlatırken ve öğretici konuşmalarda çok doğal görünür. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.

Bu söz neden anlatma gücünü vurgular?

Çünkü burada mesele yalnız bilgi değil, o bilgiyi söze dökebilme becerisidir. Deyim, dilin düşünceyi taşıma kapasitesini hatırlatır. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.

Dili (dilinin) Döndüğü Kadar Ne Demek?

Anlamı: söyleyebildiği kadar, anlatma gücünün elverdiği ölçüde: 'Mademki çocuk terbiyesi hakkında konuşmak istiyorsunuz, dilimin döndüğü kadar söyleyeyim.' -S. Ayverdi.

Dili döndüğü kadar, bir kişinin anlatma gücünün yettiği ölçüde, elinden geldiği kadarıyla söylemesi anlamına gelen bir deyimdir. Bu sözde hem sınırlılık hem samimiyet vardır. Kişi her şeyi kusursuz anlatamayabilir; bilgisi, yaşı, heyecanı ya da dili yettiği ölçüde konuşur. Bu yüzden deyim çoğu zaman alçakgönüllü bir giriş ifadesi olarak da kullanılır. İnsan bilmediğini biliyormuş gibi anlatmaz; dili döndüğü kadar konuşur. Öğretici konuşmalarda, yaşlıların tavsiyelerinde, çocukların açıklamalarında ve özür içeren anlatımlarda çok doğal durur. Yetersizlik hissini küçültmeden ama samimi bir çabayla birleştiren güçlü bir kalıptır. Dil ile anlatım kudreti arasındaki ilişkiyi son derece yerli ve sahici bir tonda ortaya koyar. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü