Dili Sürçmek Ne Demek?
Anlamı: 1) konuşma sırasında kelimeleri yanlış söylemek: 'Bir dil sürçmesi sonucu, bu tartışmayı yarım saat kadar yürütmüşüm.' -S. İleri. 2) istenmeyen bir konudan söz etmek.
Dili sürçmek, konuşma sırasında bir kelimeyi yanlış söylemek ya da istenmeyen bir konuyu istemeden ağza almak anlamında kullanılan çok yaygın bir deyimdir. Birinci anlamda yanlış telaffuz, ikinci anlamda ise dilin istem dışı gerçeği açığa vurması vardır. Bu yüzden deyim yalnız konuşma hatasını değil, bazen bilinçaltından taşan bir ipucunu da düşündürür. İnsan hızla konuşurken, heyecanlanınca ya da dikkat dağılınca dili sürçebilir. Gündelik hayatta özürle birlikte en sık kullanılan kalıplardan biridir. Aynı zamanda mizah da doğurabilir; çünkü küçük bir sürçme büyük yanlış anlamalara yol açabilir. Dil ile düşünce arasındaki ince kaymayı görünür kılan son derece işlevsel bir Türkçe deyimdir. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü