Dili Varmak Ne Demek?
Anlamı: bir sözü söylemeye gönlü razı olmak: 'Süleyman Kâhyaya söylemeye kimsenin dili varmıyor, gücü yetmiyordu.' -Y. Kemal.
Dili varmak, bir sözü söylemeye gönlünün razı olması, cesaret edip ağzına alabilmesi anlamında kullanılan bir deyimdir. Çoğu zaman bunun olumsuzu daha yaygındır; insan acı, utanç verici ya da ağır bir sözü söylemeye dili varmaz. Bu yüzden deyim, söyleme eyleminin yalnız dil işi değil vicdan ve duygu işi olduğunu gösterir. İnsan bazen teknik olarak konuşabilir ama kalbi razı olmadığı için sözü ağzına alamaz. Günlük dilde ölüm haberi, ağır eleştiri, kırıcı gerçekler, büyük suçlamalar ve duygusal itiraflar için çok yerinde kullanılır. Deyimin gücü, söz ile gönül arasındaki bağı görünür kılmasındadır. Konuşmanın ahlakî ve duygusal eşiğini çok iyi anlatan bir ifadedir. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü