Bu deyim tekrarın hangi yönünü öne çıkarır?

Sıradan bir yinelemeyi değil, alışkanlığa dönüşmüş ve neredeyse otomatikleşmiş tekrarı öne çıkarır. Söz kişinin diline yerleşir. Böylece sürekli tekrarlanan ifade, kişinin gündelik konuşma biçiminin kalıcı parçası olur.

Diline virt etmek ile diline pelesenk etmek arasında nasıl bir yakınlık vardır?

İkisi de aynı sözü durmadan tekrarlamayı anlatır. Diline virt etmek biraz daha alışkanlık ve düzen hissi, diline pelesenk etmek ise ağızdan eksik olmama çağrışımı taşır.

Bu deyim hangi alanlarda özellikle canlı görünür?

Öğütlerde, dini ifadelerde, günlük şikâyetlerde, sloganlarda ve bir kişinin dilinden düşmeyen özdeyişlerde özellikle canlı görünür. Bu çeşitlilik deyimin ne kadar geniş bir kullanım alanına sahip olduğunu gösterir.

Diline Virt Etmek Ne Demek?

Anlamı: diline dolamak: 'Şartını âdeta manzum, kafiyeli bir nakarat gibi diline virt etmişti.' -Ö. Seyfettin.

Diline virt etmek, bir sözü sürekli tekrar etmek, ağızdan düşürmemek, onu adeta günlük bir alışkanlık gibi yineler hâle gelmek anlamında kullanılan bir deyimdir. Buradaki virt, düzenli tekrar edilen, alışılmış söz ya da davranış çağrışımı taşır. Bu yüzden deyimde yalnız tekrar değil, ritimli ve alışkanlığa dönüşmüş yineleme hissi vardır. Bir insan bir nasihati, bir sitemi, bir sloganı ya da bir duayı diline virt edebilir. Gündelik dilde hem ciddî hem hafif alaylı kullanım alanı vardır. Kişinin zihnini meşgul eden şeyin söz olarak sürekli dışarı taştığını gösterir. Diline virt etmek, tekrarın ağızda yerleşmesini ve karakterleşmesini etkili biçimde anlatan bir Türkçe kalıptır. Sözün ağızda mekanik bir tekrara dönüşmesini ve kişinin farkında bile olmadan yinelemesini canlı biçimde anlatır.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü