Bu deyim neden gizlenen niyeti anlatmakta bu kadar etkili görünür?

Çünkü saklanan sözü ağız içinde duran somut bir şeye benzetir. Böylece gizli kalan düşüncenin dışarı çıkışı çok canlı bir hâl alır.

Hangi konuşma ortamlarında bu söz daha doğal duyulur?

İmalı konuşmaların uzadığı, birinin niyetini açık etmediği, herkesin ne demek istediğini tahmin ettiği ama netlik beklediği ortamlarda daha doğal duyulur.

Bu deyim doğrudan mı, biraz baskılı mı bir çağrı taşır?

Çoğu zaman biraz baskılı bir çağrı taşır. Karşıdakinden dolaylı konuşmayı bırakıp açıkça söylemesi istenir. Dolayısıyla ifade hem bir tespit hem de karşıdakine yöneltilmiş açık bir taleptir.

Dilinin Altındaki Baklayı Çıkarmak Ne Demek?

Anlamı: gizli tutulması gereken bir şeyi söylemek: 'Çıkar şu dilinin altındaki baklayı da ne demek istiyorsan söyle, ben de anlayayım.' -O. C. Kaygılı.

Dilinin altındaki baklayı çıkarmak, gizli tutulan düşünceyi, niyeti ya da sözü sonunda açıkça söylemek anlamında kullanılan canlı bir deyimdir. Bakla burada gerçekten ağızda duran bir şey değil, saklanan sözün mecazıdır. İnsan bir şeyi içinde tutar, belli etmez, dolaylı konuşur; ama bir noktada dilinin altındaki baklayı çıkarır. Bu yüzden deyim hem merakı hem saklanmış niyeti açığa vurmayı anlatır. Gündelik hayatta imalı konuşmalar, dolaylı sitemler, gizlenen planlar ve açık edilmeyen düşünceler için çok uygundur. İçinde hafif baskı ve çağrı da olabilir; kişi karşısındakine artık açık konuş der. Saklı sözün dışarı çıkmasını resimli biçimde anlatan Türkçenin en tanıdık kalıplarından biridir. Gizlinin açığa çıkması sürecini görsel ve somut biçimde aktararak anlatıma renk katan özgün bir deyimdir.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü