Deyim

Dişleri Dökülmek Ne Demek?

Anlamı

yaşlanmak, ihtiyarlamak.

Detaylı Açıklama

Dişleri dökülmek, yaşlanmak ve ihtiyarlamak anlamlarını taşır. Sözlük kalıba yalnız bu mecaz anlamı verir; dişlerin gerçekten dökülmesi tanımın konusu değildir. Dil bilgisi bakımından öznesi dişleri sözüdür; iyelik eki dişlerin yaşlanan kişiye ait olduğunu gösterir. Yaşlılık bir süreç olarak da, varılmış bir durum olarak da anlatılabilir: dişleri döküldü, dişleri dökülmüş bir ihtiyar. Sözlük kalıba övgü ya da yergi yüklemez; yaşın ilerlediğini bildirir. Söz, uzun bir hayat özetlenirken, eski bir dostla yıllar sonra karşılaşılırken ya da bir köy kahvesinde geçebilir. Yaşlılığa rağmen süren bir niteliği anlatan cümlelerde de yer alabilir: dişleri döküldü ama aklı yerinde. Ölçü olarak bir zaman sözüyle de kullanılabilir: dişleri dökülene kadar çalışmak. Yaşın kaç olduğu kalıpta belirtilmez.

Örnek Cümleler

  1. Gençliğimizde birlikte güreş tuttuğumuz Hasan'ın dişleri dökülmüş; bastonuyla zor yürüyordu.
  2. Dişleri dökülene kadar köyün imamlığını yapan Hacı Efendi, son yıllarında görevi oğluna bıraktı.
  3. Dişleri döküldü, saçları ağardı ama dedem gazeteyi hâlâ gözlüksüz okuyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sözlük bunu ayrıca açıklamaz; kalıba yalnız yaşlanmak, ihtiyarlamak anlamını verir. Dişlerin dökülmesi yaşlılıkla birlikte görülebilen bir değişikliktir; kalıbın bu bağa dayandığı akla gelebilir. Yine de tanım dişlerden değil, yaştan söz eder.

Tiridi çıkmak, iyice ihtiyarlamak, çok yaşlanmaktır. Dişleri dökülmenin tanımında ise derece bildiren bir söz yoktur. Biri yaşlılığın ileri bir noktasını, öteki yaşlanmanın kendisini anlatır; ikisi de aynı süreci ayrı görüntülerle adlandırır.

Atasözü, kişinin ihtiyarladığını ama gönlünün taze kaldığını, sevgisinin eksilmediğini söyler. Dişleri dökülmek de ihtiyarlamaktır. Atasözü yaşlanan bedenin karşısına taze kalan gönlü koyar; deyim ise yalnız yaşlanmayı adlandırır.