Anlamı
düzelmek, belli bir disipline ve sisteme girmek:
'Kötülerin pek azı terbiyeye ve dizgine gelebilir.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Dizgine gelmek, düzelmek, belli bir disipline ve sisteme girmek anlamındadır. Tanım iki ögeyi yan yana koyar: davranışın düzelmesi ve bir düzene girilmesi. Özne bir kişi olabilir: yaramaz bir çocuk, işine geç kalan bir çırak, gece gündüz eğlenen bir genç. Bir işin, bir dükkânın ya da bir evin düzene girmesi de bu kalıpla anlatılabilir. Düzene girmeden önceki durum dağınıklık, başına buyrukluk ya da kural tanımazlık olabilir. Kalıp yönelme ekli dizgin sözüyle kurulur. Değişim bir anda da gelebilir, aylar içinde de yerleşebilir; tanım bir süre koymaz. Düzeni getiren bir eğitim, bir iş, bir evlilik ya da bir usta olabilir. Olumsuz biçimi bir türlü düzene girmeyen birini anlatır: bir türlü dizgine gelmedi. Kalıbın öznesi düzelen kişi ya da düzene giren iştir.
Örnek Cümleler
- Okulun ilk ayında derslerden kaçan Emre, yatılı yurdun saat düzenine alışınca dizgine geldi.
- Yeni muhasebeci işe başlayınca yıllardır karmakarışık tutulan dükkânın hesapları dizgine geldi.
- Askerden dönüp bir fırında çalışmaya başlayan delikanlı, sabah dörtte kalkmaya alışarak dizgine geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kötülerin dizgine gelmesinden söz edilir: Kötülerin pek azı terbiyeye ve dizgine gelebilir. Yazar bunun kötülerin ancak pek azında olabileceğini söyler. Deyim burada terbiye sözüyle yan yana durur; ikisi de yönelme ekini alır.
Yola gelmek, istenilen biçimde davranışı kabullenmek, düzelmek, uslanmaktır. Dizgine gelmek de düzelmeyi anlatır ve buna bir disipline, bir sisteme girmeyi ekler. İki deyim düzelmede buluşur; birinde istenen davranışın kabullenilmesi, ötekinde düzenin kendisi öne çıkar.
Bu atasözü insanların küçük yaşta kolay eğitildiğini söyler. Dizgine gelmek ise yaş belirtmez; düzene giren bir çocuk da olabilir, bir yetişkin de. Atasözü eğitimin kolay olduğu dönemi gösterir, deyim düzene girişin kendisini adlandırır.