Anlamı
1) soyunmak, çok açılmak; 2) bir şey uğruna çok para harcamak.
Detaylı Açıklama
Dökülüp saçılmanın sözlükte iki anlamı vardır. Birincisi soyunmak, çok açılmaktır: kişi giysilerinin bir kısmını çıkarır ya da açık giyinir. İkincisi bir şey uğruna çok para harcamaktır. Birinci anlam giyinişle, ikinci anlam harcamayla ilgilidir. Çok açılmak sözü açıklığın olağan ölçüyü aştığını gösterir; ölçünün ne olduğunu ortam belirler. İkinci anlamda uğruna sözü harcamanın bir amaca bağlı olduğunu anlatır: bir düğün, bir misafir, bir sevgili ya da bir gösteriş. Çok sözü harcamanın büyüklüğünü bildirir; tanım bunun yerinde olup olmadığını söylemez. Kalıbın iki fiili aynı dağılmayı iki kez anlatarak kalıbı pekiştirir. Kalıp bir giyinişten de, bir düğünün ya da bir ev açılışının masrafından da söz edilirken kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Klimanın bozulduğu sıcak atölyede çalışan işçiler öğleden sonra dökülüp saçıldı, atletle kaldı.
- Kızının düğünü için dökülüp saçılan Hasan Bey, misafirlere üç gün boyunca yemek verdi.
- Yeni komşularına iyi görünmek isteyen aile, ev açılışında dökülüp saçıldı; bütün bahçeyi ışıklarla donattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sıcak atölyede atletle kalan işçiler birinci anlamı gösterir: çok açılmak. Düğün için üç gün yemek veren baba ile ev açılışını ışıklarla donatan aile ikinci anlamı gösterir: bir şey uğruna çok para harcamak. İki anlam aynı fiillerle ayrı durumları anlatır.
Para dökmek, çok para harcamaktır. Dökülüp saçılmanın ikinci anlamı da aynı harcamayı anlatır, ama tanım onu bir şey uğruna yapılmış sayar. Öteki kalıpta böyle bir amaç anılmaz; yalnız miktarın çokluğu vardır.
Atasözü, elinde gerekenden fazlası bulunan kimsenin bunu gereksiz yere savurup telef ettiğini söyler. Dökülüp saçılan kişi de çok para harcar; ama tanım bu harcamanın gereksiz olduğunu söylemez. Atasözü savurganlığı yerer, deyim harcamanın büyüklüğünü anlatır.