Anlamı
çocuk ve torunları bulunmak:
'Gün gelir, evlenir, döl döş sahibi olur, durulur.' -C. Uçuk.
Detaylı Açıklama
Döl döş sahibi olmak, çocuk ve torunları bulunmak anlamındadır. Tanım iki kuşağı birlikte anar: çocuklar ve torunlar. Döl ve döş sözcükleri ikileme gibi yan yana gelir; sözlük döş sözcüğünü bu maddede ayrıca açıklamaz. Sahibi olmak sözü bu kuşakların kişiye bağlı olduğunu anlatır. Özne çocuk ve torun sahibi olan kişidir; bir dede, bir nine, bir anne ya da bir baba olabilir. Kalıp bir geleceği de anlatabilir: o da bir gün döl döş sahibi olacak. Tanım çocukların ve torunların sayısını söylemez. Bir hayat hikâyesinde, bir aile büyüğünün anlatımında ya da bir dilek içinde bu kalıba rastlanabilir. Kalıp kişinin hayatında bir döneme varıldığını bildirir.
Örnek Cümleler
- Gençliğinde gurbette tek başına yaşayan amcam, yetmişine geldiğinde döl döş sahibi olmuştu; bayramlarda evinde yer kalmıyordu.
- Köyden ayrılıp şehirde döl döş sahibi olan Fatma Nine, her yaz bütün torunlarını köye götürüyor.
- Çocukken yetim kalan Mehmet Bey, döl döş sahibi olunca her pazar kalabalık bir aile sofrası kurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir hayat sırası içinde anılır: Gün gelir, evlenir, döl döş sahibi olur, durulur. Önce evlilik, ardından çocuk ve torun, en sonunda durulmak gelir. Cümle bu sırayla kişinin hayatının bir düzene oturacağını söyler.
Torun tosun sahibi olmanın birinci anlamı torunu olmak, ikinci anlamı yaşlı olmaktır. Döl döş sahibi olmanın tanımı ise çocukları ve torunları birlikte anar. Biri torunlara ve yaşlılığa, öteki iki kuşağın birlikte varlığına bakar.
Atasözü, torunun oğlandan olursa oğul balı, kızdan olursa bahçe gülü diye sevildiğini söyler. Döl döş sahibi olan kişinin de torunları vardır. Deyim aileyi saran kuşakları adlandırır; atasözü bu torunlara duyulan sevgiyi dile getirir.