Anlamı
çocuk ve torunları bulunmak:
'Gün gelir, evlenir, döl döş sahibi olur, durulur.' -C. Uçuk.
Detaylı Açıklama
Döl döş sahibi olmak, çocukları ve torunları bulunmak, soy sop sahibi olmak anlamında kullanılan bir deyimdir. Söz özellikle aile kurmuş, nesli yürümüş ve kalabalık bir aile çevresi edinmiş kimseler için söylenir. Buradaki vurgu yalnız çocuk sahibi olmaya değil, aile ağacının genişlemesine ve kişinin arkasında kalabalık bir kuşak bırakmasına yöneliktir. Eski kuşak anlatılarında bu durum bir güven, yerleşiklik ve tamamlanmışlık ölçüsü olarak görülürdü. Bu nedenle deyim bazen övgü, bazen de hayatın düzenini bulma anlamında kullanılır. Kısacası döl döş sahibi olmak, bir insanın ailesinin büyümesini, soyunun devam etmesini ve çevresinde çocuklarla torunlardan oluşan kalabalık bir hayat kurmasını anlatır. Bu açıdan deyim, yalnız biyolojik çoğalmayı değil, toplumsal kök salma ve ailece yerleşme duygusunu da taşır.
Örnek Cümleler
- Yıllar geçti, o da ev bark kurup döl döş sahibi olmak nasip oldu diye sevindi.
- Köyde onun için çalıştı çabaladı, sonunda döl döş sahibi olmak da ona yakıştı derlerdi.
- İnsan yaşlanınca maldan çok döl döş sahibi olmakla övünüyor dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ailenin büyümesi, soyun sürmesi ve insanın arkasında bir kuşak bırakması öne çıkar. Eski toplumsal düzende bu önemli bir tamamlanmışlık ölçüsü sayılırdı. Deyim de bu eski değer anlayışını yaşatır.
Tam olarak değil. Deyim, aile çevresinin genişlemesini ve torunlara kadar uzanan kalabalık bir soy yapısını düşündürür. Bu yüzden yalnız ebeveynliği değil, geniş aile fikrini de içerir.
Çünkü geleneksel yaşamda aile büyüklüğü ve soyun sürmesi ayrı bir değer sayılırdı. Deyim de bu bakışı taşır. Bu nedenle övgü tonu çoğu zaman eski toplumsal ölçülerden beslenir.