Dost Başa, Düşman Ayağa Bakar Ne Demek?
Anlamı: iyi bir görüntü verebilmek için her zaman temiz giyinip kuşanmak gereklidir.
Dost başa, düşman ayağa bakar atasözü, insanın görünüşüne ve özellikle temizliğine, düzenine dikkat etmesi gerektiğini anlatır. Burada baş, yakınlığın ve içtenliğin bakışını; ayak ise kusur arayan ya da açık kollayan gözün dikkatini simgeler. Dost insanı genel hâliyle, yüzüyle ve varlığıyla görür; düşman ise açığını bulmak için ayrıntıya, kirli pabuca, özensizliğe bakar. Bu yüzden atasözü hem temizlik hem de dış görünüşte özenli olma öğüdü verir. Toplum içinde insanın kendini baştan savma bırakmaması gerektiğini söyler. Kısacası söz, insanın yalnız iyi niyetine güvenmemesi, görünüşüne de dikkat etmesi gerektiğini; çünkü herkesten aynı gözle bakış beklenemeyeceğini anlatır. Bu yüzden atasözü, kısa yapısına rağmen yalnız bir yargı vermez; davranışın sonucunu ve hayat içindeki ölçüyü birlikte düşündüren yerleşik bir gözleme dönüşür.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü