Anlamı
dost kazanmak:
'Yolda iki dost edinip on gün birisinin, on gün ötekinin erzak torbasından karnını doyurdu.' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Dost edinmek, sözlükte dost kazanmak diye açıklanır. Edinmek fiili bir şeyi sahip olunan bir şey hâline getirmeyi anlatır; burada edinilen bir dostluktur. Dost bir yolculukta, bir okulda, bir fabrikada ya da bir mahallede edinilebilir. Kalıp bir sayı sözüyle kurulabilir: iki dost edinmek, birçok dost edinmek. Deyimin öznesi dostu kazanan kişidir. Tanım dostluğun nasıl kurulduğunu ve süresini söylemez. Kalıp bir yeni başlangıcı, bir göçü ya da bir yalnızlığın sona ermesini anlatırken kurulabilir. Söz bir yolculuk anısında, bir mektupta ve bir emeklilik konuşmasında kurulabilir. Olumsuz biçimi de kurulabilir: yıllarca orada yaşadı ama tek bir dost edinemedi. Edinilen dost bir yaşıt, bir komşu ya da bir yol arkadaşı olabilir.
Örnek Cümleler
- Yeni şehirdeki ilk yılında satranç kulübüne yazılan Murat, kısa sürede birkaç dost edindi.
- Emekli olunca köye yerleşen öğretmen, kahvede oynadığı tavla sayesinde dost edindi.
- Hacca giden dedem, yolculukta başka şehirlerden iki dost edinip yıllarca onlarla mektuplaştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin karnını doyurur: Yolda iki dost edinip on gün birisinin, on gün ötekinin erzak torbasından karnını doyurdu. Cümle dost edinmeyi yolculukla, karın doyurmayı da bu dostların erzakıyla bağlar. Dostluk burada bir paylaşma olarak görünür.
Dostluk etmek, yakınlık kurmak, dost gibi candan davranmaktır; bir davranışı anlatır. Dost edinmek ise bir dostu kazanmayı, dostluğun kurulmasını anlatır. Biri ilişkinin içindeki tutumu, öteki ilişkinin başlangıcını adlandırır.
Bu atasözüne göre insan dost kazanmaya bakmalıdır, çünkü düşman kolay kazanılır. Dost edinmek ise bu öğüde uyulduğunda olanı, dostun kazanılmasını anlatır. Biri öğütler, öteki bir eylemi adlandırır.