Dozunu Ayarlamak Ne Demek?
Anlamı: 1) ilacın ölçüsünü aşmamak, gerektiği kadar vermek; 2) mec. ölçüyü aşmamak, aşırı davranmamak: 'Saygının ve sevginin dozunu iyi ayarlayabilmeli insan.' -A. İlhan.
Dozunu ayarlamak, hem gerçek anlamda ilacın ya da etkin bir maddenin ölçüsünü doğru tutmak hem de mecaz anlamda bir davranışta, sözde, sevgide, öfkede veya şakada aşırıya kaçmamak demektir. Bu deyim ölçünün önemini vurgular. Azı etkisiz, çoğu zararlı olabilecek şeylerde dengeyi bulmak gerekir. Gündelik dilde özellikle sevgi, saygı, eleştiri, şaka, hırs ve disiplin gibi konularda mecazlı kullanım çok yaygındır. Bir insana fazla baskı da zarar verir, hiç ilgi göstermemek de; dozunu ayarlamak işte bu orta yolu bulmaktır. Kısacası söz, yalnız miktarı değil, yerini ve zamanını da hesaba katarak ölçülü davranmayı anlatan esnek ve çok kullanışlı bir deyimdir. Bu yönüyle ifade, yalnız olayın adını koymaz; kişinin tavrını, ilişkinin kırılganlığını ya da durumun sosyal yankısını da hissettirir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü