Anlamı
1) çok alçak ancak işitilebilen (ses); 2) haber öğrenilir öğrenilmez.
Detaylı Açıklama
Duyulur duyulmaz sözü iki temel anlam taşır: birincisi, çok hafif, ancak işitilebilecek kadar alçak sesi anlatır; ikincisi ise bir haberin öğrenildiği anda, vakit kaybetmeden gerçekleşen tepkiyi anlatır. Bu iki anlamın ortak noktası işitme eşiğidir. Bir şey ya ancak duyulacak kadar zayıftır ya da duyulur duyulmaz hemen bir sonuç doğurur. Bu yüzden ifade hem ses tasvirinde hem de zaman zarfı işlevinde kullanılır. Gündelik dilde haber duyulur duyulmaz verilen tepkiler, fısıltıya yakın sesler ya da anında başlayan hareketler için çok uygundur. Kısacası duyulur duyulmaz, işitme ile eylem arasındaki çok ince zaman ya da ses sınırını anlatan işlevli bir sözdür. Bu çift kullanım, sözün hem işitmenin hassasiyetini hem de tepkinin hızını aynı kalıpta toplamasını sağlar.
Örnek Cümleler
- Kapıdan gelen ses duyulur duyulmaz içerideki herkes ayağa kalktı hemen.
- Duyulur duyulmaz ince bir sesle adını usulca fısıldadı gece yarısı.
- Haber duyulur duyulmaz bütün mahalleye hızla yayıldı o sabah erkenden.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bağlam belirler. Birinde sesin şiddeti anlatılır, diğerinde işitmeyle eylem arasındaki zaman kısalığı öne çıkar. Bu yüzden söz tek başına değil, cümledeki görevine göre anlaşılır.
Çünkü araya hiçbir gecikme koymaz. Haber gelir gelmez başlayan tepkiyi çok kısa biçimde anlatır. Böylece zaman kaybı olmadan gelişen hareketleri etkili biçimde gösterir.
Sesin çok hafif ama tamamen kaybolmamış olduğunu hissettirir. Böylece ince ve dikkat gerektiren bir işitme sınırı oluşur. Bu kullanım özellikle fısıltı ve kısık ses betimlemelerinde işe yarar.