Anlamı
1) çok alçak ancak işitilebilen (ses); 2) haber öğrenilir öğrenilmez.
Detaylı Açıklama
Duyulur duyulmaz iki ayrı anlamda kullanılır. Birincisi bir sesi niteler: çok alçak, ancak işitilebilen ses. Bu anlamda kalıp bir adın önüne gelir: duyulur duyulmaz bir fısıltı. İkincisi zamanla ilgilidir: haber öğrenilir öğrenilmez. Bu anlamda öğrenme ile tepki arasında hiç zaman geçmez: haber duyulur duyulmaz herkes yola çıktı. Birinci anlamda ses bir fısıltı, bir inilti, bir şarkı ya da uzaktan gelen bir çan sesi olabilir. İkinci anlamda haber bir ölüm, bir atama, bir zafer ya da bir kaza olabilir. Kalıp aynı fiilin olumlu ve olumsuz biçimlerini art arda söyler. Hangi anlamın kastedildiğini cümledeki ad ya da eylem belli eder. Ses ya da haber konuşanın kendisine de, bir topluluğa da ulaşabilir.
Örnek Cümleler
- Hasta yaşlı kadın, duyulur duyulmaz bir sesle torununun adını söyledi.
- Sınav salonunda arka sıradan duyulur duyulmaz bir fısıltı gelince gözetmen başını kaldırdı.
- Fabrikanın kapanacağı haberi duyulur duyulmaz işçiler öğle paydosunu beklemeden bahçede toplandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalıp bir sesi niteliyorsa birinci anlam söz konusudur: duyulur duyulmaz bir sesle. Bir haberin ardından gelen eylemi bağlıyorsa ikinci anlam kastedilir: haber duyulur duyulmaz. Birinde sesin alçaklığı, ötekinde aradaki zamanın kısalığı anlatılır.
Kulağına fısıldamak, çok alçak ve hafif bir ses tonuyla birinin kulağına eğilip bir şeyler söylemektir. Duyulur duyulmazın birinci anlamı da çok alçak, ancak işitilebilen sesi niteler. Fısıldanan söz böyle bir sesle söylenir; ama duyulur duyulmaz bir ses kulağa eğilmeden de çıkabilir.
Atasözü, ölüm gibi kötü haberin çabuk yayıldığını söyler. Duyulur duyulmazın ikinci anlamında da bir haber öğrenilir ve hemen bir şey olur. Biri yayılmanın hızına, öteki duyulduğu anda başlayan eyleme bakar.