Bu söz neden tam bir özür sayılmaz?

Çünkü özür dileyip geri çekilmez; aksine söylenecek şeyi yine söyler ama önce ona bir görgü çerçevesi kurar. Yani işlevi, yolu açarken sertliği azaltmaktır. Bu yüzden tam bir geri adım değil, nezaketli bir hazırlık cümlesi sayılır.

Bugün hangi tonla duyulduğunda daha doğal gelir?

Bugün çoğu zaman halk dili, yaşlı kuşak söyleyişi ya da hafif mizah taşıyan anlatımlarda daha doğal gelir. Bu tonlarda söz hem samimi hem de yerel bir hava taşır.

Edebiyat yapmak ile neden karıştırılmamalıdır?

Çünkü edeptir söylemesi, konuşmayı gereksiz süslemek değil, ayıp sayılan bir şeye nezaketle giriş yapmaktır. Amacı dolandırmak değil, dinleyeni hazırlamaktır. Bu nedenle biri usul kurar, öteki ise usulsüz bir laf uzatmayı eleştirir.

Edeptir Söylemesi Ne Demek?

Anlamı: hlk. 'affedersiniz, söylemesi ayıptır ama' anlamında kullanılan bir söz: Edeptir söylemesi, donuna kaçırmış.

Edeptir söylemesi sözü, ayıp, mahrem ya da kaba kaçabilecek bir şeyi söylemeden önce kullanılan bir giriş ifadesidir. Kişi bu sözle hem karşısındakinden peşinen anlayış ister hem de biraz sonra söyleyeceği şeyin doğrudan söylenmesinin uygun olmadığını kabul eder. Bu yüzden sözün içinde hem mahcubiyet hem de görgü vardır. Eski konuşma üslubunda daha canlıdır; bugün de özellikle mizahî, halk dili taşıyan veya yaşlı kuşaklara özgü anlatımlarda duyulur. Tam anlamıyla bir özür değildir ama sözün ağırlığını yumuşatır. Kısacası edeptir söylemesi, ayıp sayılan bir meseleye görgü perdesi çekerek giriş yapmaktır. Sözü yumuşatır. Mahremiyeti sezdirir. Dinleyeni hazırlar. Kabalığı törpüler. Konuşanın hem söyleme mecburiyeti duyduğunu hem de sözün sertliğinin farkında olduğunu gösterdiği için, ince bir geçiş cümlesi işlevi de görür.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü