Anlamı
'tekrarlanan oyunda başlama sırası veya hakkı bende' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
El bende, tekrarlanan bir oyunda başlama sırasının ya da hakkının konuşanda olduğunu bildiren bir sözdür. Sözdeki el, tanımın gösterdiği gibi başlama sırasını ya da hakkını karşılar. Konuşan, oyun arkadaşlarına sıranın kendisinde olduğunu bildirir. Tanımdaki tekrarlanan sözü, oyunun tur tur oynandığını ve her turda birinin başladığını gösterir. Oyun bir çocuk oyunu, bir iskambil oyunu ya da ip atlama olabilir. Söz bir oyunun başında, kimin başlayacağı tartışılırken ya da bir tur bittikten sonra söylenebilir. Ünlem değeri taşır ve sözlükte ünlem işaretiyle yazılır: el bende! Söz bir hak iddiasıdır; konuşan sıranın kendisine geçtiğini öne sürer, bu yüzden kimi zaman bir tartışmayı da başlatır. Tanım sıranın nasıl kazanıldığını söylemez.
Örnek Cümleler
- Misket oyununda ilk turu kaybeden Emre, ikinci tura başlamadan bağırdı: el bende!
- Kâğıtları yeniden karıştıran ağabeyim, bu turda ilk kâğıdı atma hakkının kendisinde olduğunu söyledi: el bende!
- Çocuklar ip atlamaya yeniden başlarken en küçükleri öne fırladı: el bende! Bu sefer ben başlayacağım.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sırası gelmenin ilk anlamı, bir başkasından sonra sıranın birine ya da bir şeye geçmesidir. El bende diyen kişi de sıranın kendisine geldiğini bildirir. Deyim sıranın gelişini anlatır; kişi bunu kendisi için de söyleyebilir: sıram geldi. El bende ise sırayı alan kişinin söylediği hazır bir bildirimdir.
Ad çekmeye girmenin ikinci anlamı, oyunun başlangıcında alan seçimi, başlama atışı ya da karşılama hakkı için kura çekmektir. Burada başlama hakkını kura belirler. El bende ise hakkın kime ait olduğunu söyler; nasıl kazanıldığından söz etmez.
Atasözü, amaca başkalarından önce ulaşanın işinin ehli olduğunu ve kazançlı çıktığını söyler. El bende diyen kişi de oyuna ilk başlama hakkını alır. Atasözü önde olmanın getirdiği kazancı anlatır; söz ise yalnız sıranın kimde olduğunu bildirir.