El Elde Baş Başta Ne Demek?
Anlamı: elde bulunan her şeyin tükendiğini anlatan bir söz: 'Balya'da beş on lira kazanmıştı. Onları da yedik, el elde baş başta.' -R. N. Güntekin.
El elde baş başta sözü, elde avuçta hiçbir şey kalmadığını, bütün imkânların tükenip insanın yalnız kendisiyle baş başa kaldığını anlatır. Bu ifade özellikle para, malzeme veya destek kaynaklarının bitmesi durumunda kullanılır. Deyim, yalnız yoksunluğu değil, çaresizlik hissini de taşır. Eldeki son imkânlar da tükenince ortada süslenecek bir taraf kalmaz; durum bütün çıplaklığıyla görünür. Günlük dilde çoğu zaman hafif buruk bir mizahla da söylenebilir. Sözün çarpıcılığı, insanın çevresindeki dayanakların birer birer çekildiği anı iki kısa görüntüyle kurmasındadır. Bu yüzden ekonomik sıkışma, hazırlıksız yakalanma ve destekten mahrum kalma hallerini anlatırken oldukça güçlü durur. Kısacası el elde baş başta, kaynakların tükendiği, kişinin yalnız kendi hâliyle kaldığı dar ve sıkışık durumu anlatan güçlü bir söz kalıbıdır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü