Elden Ayaktan Düşmek (kesilmek) Ne Demek?
Anlamı: yaşlılık sebebiyle veya sağlığı büsbütün bozularak çalışamaz duruma gelmek: 'Ve gün battığı zaman artık Gülbahar'ın hâli kalmamış, elden ayaktan kesilmişti.' -Y. Kemal.
Elden ayaktan düşmek deyimi, yaşlılık veya ağır sağlık sorunları yüzünden çalışamaz, yürüyemez ya da günlük işlerini tek başına yapamaz duruma gelmek anlamında kullanılır. Buradaki el ve ayak, insanın hareket gücünü ve yaşamını sürdürme kabiliyetini temsil eder. Deyim bu yüzden yalnız bedensel zayıflamayı değil, kişinin bağımsızlığını kaybetmesini de anlatır. Özellikle yaşlılık, hastalık ve tükeniş sahnelerinde çok etkili bir anlatım kurar. Sözdeki hüzün, sadece güç kaybından değil, insanın başkalarına muhtaç olma korkusundan da beslenir. Bu yüzden deyim fiziksel olduğu kadar duygusal bir eksilmeyi de taşır. Kısacası elden ayaktan düşmek, insanın güçten kesildiği, kendi işini kendisinin göremez hâle geldiği dönemi anlatan hüzünlü ve güçlü bir deyimdir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü