Endazeyi Kaçırmak Ne Demek?
Anlamı: fazla abartmak, ölçüyü kaçırmak: 'Endazeyi kaçırmışsındır çancı ustası, dedi, olmayacak bahse sürersin emmi oğlumu.' -K. Bilbaşar.
"Endazeyi kaçırmak" sözü, ölçüyü tutturamayıp işi fazla abartmak anlamında kullanılır. Buradaki "endaze" eski ölçü aleti ve ölçü fikrini çağrıştırdığı için, sözün merkezinde dengeyi yitirmek vardır. İnsan konuşurken, eleştirirken, şaka yaparken ya da harcama yaparken sınırı aşarsa bu deyimle anlatılır. Sözün içinde yalnızca fazlalık değil, yerinde olma ilkesinden sapma da bulunur. Bu yüzden çoğu zaman davranışın yakışıksızlaştığını ya da karşı tarafı rahatsız ettiğini ima eder. Deyimin gücü, ölçünün bozulmasını hem zihinsel hem toplumsal bir hata gibi göstermesinden gelir. Böylece yalnız fazlalık değil, aynı zamanda uygunluk duygusunun da kaybedildiği sezdirilir. Kısacası endazeyi kaçırmak, bir işin tam kıvamında durmayıp dozunu ve ölçüsünü aşarak işi tatsız, ağır ya da uygunsuz hâle getirmektir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü