Anlamı
belirli bir kurala dayandırmak.
Detaylı Açıklama
Esasa bağlamak, belirli bir kurala dayandırmak anlamındadır. Esas, bir şeyin temeli, dayandığı ilkedir; bağlamak ise bir şeyi ona bağlı kılmak, ondan kopmayacak biçimde sabitlemektir. Kalıp bir işin, bir kararın ya da bir uygulamanın keyfe göre değil, bir kurala göre yürütülmesini anlatır. Bir yönetmelik hazırlığında, bir şirketin işleyişinde, bir okulun disiplin düzeninde ya da bir ailenin harcama planında geçebilir. Tanımdaki belirli sözü, dayanılan kuralın açıkça bilinmesi gerektiğini düşündürür. Kalıbın nesnesi bir iş ya da bir düzendir: izin işlemlerini esasa bağlamak. Kalıp bir işi düzene sokma çabasını da dile getirebilir; var olan bir kuralın uygulanmasını da anlatabilir. Esasa bağlanan iş, kişiden kişiye değişmeyen bir yol izler.
Örnek Cümleler
- Yeni müdür, yıllardır gelişigüzel verilen izinleri bir yönetmelikle esasa bağladı.
- Kooperatif, ortaklara yapılan ödemeleri esasa bağlamak için bir tüzük hazırladı.
- Kardeşler, babalarından kalan dükkânın gelirini paylaşmayı yazılı bir anlaşmayla esasa bağladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynağını almak, bir esasa ya da desteğe dayandırmaktır; tanımında esas sözcüğü doğrudan geçer. Kaynağını alan şey dayanağını bir yerden edinir. Esasa bağlamak ise dayanağın bir kural olduğunu açıkça söyler ve işi o kurala göre düzenlemeyi anlatır.
Ferman dinlememek, yasa, kural, yol yöntem tanımamaktır. Esasa bağlamak ise bir işi belli bir kurala dayandırır. Biri kuralı tanımamayı, öteki bir işi bir kurala dayandırmayı anlatır; bu kural yeni konmuş da olabilir, var olan bir kural da.
Atasözüne göre kurallara bağlı olmayan işin başına geçmek doğru değildir. Yular atı yönlendirir; kural da işi yönlendirir. Esasa bağlanmış bir iş, yuları takılmış bir at gibi yönetilebilir hâle gelir.