Atasözünün kurnazlık çağrışımı neden güçlüdür?

Çünkü burada kişi yalnız korkmuş biri değildir; başı sıkışınca nasıl kurtulacağını önceden kollayan biridir. Bu da söze basit panikten daha bilinçli bir kurnazlık tonu verir.

Yalnız büyük suçlar için mi söylenir?

Hayır, küçük kabahatler, ev içi kaçamaklar, iş yerindeki örtbas girişimleri ve günlük hayattaki gizli manevralar için de rahatça söylenebilir. Önemli olan saklanma refleksidir burada açıkça.

Deyim varyantıyla anlam farkı oluşur mu?

Temel mesaj aynı kalır. Atasözü biçimi, bu davranışı genel bir hayat gözlemi gibi kurar; deyim biçimi ise daha doğrudan olay içi kullanımda da karşılık bulabilir.

Fare Çıktığı Deliği Bilir Ne Demek?

Anlamı: bir kabahate, suça veya gizli işe kalkışan kişi, yakalanacağını anladığında nereye sığınacağını bilir.

Fare çıktığı deliği bilir atasözü, gizli iş çeviren, kabahat işleyen veya suç işleyen kişinin sıkıştığı anda nereye kaçacağını önceden bildiğini anlatır. Atasözünün merkezinde yalnız suç değil, tedbir de vardır. Yani yanlış yapan kişi çoğu zaman yakalanma ihtimalini de düşünür ve sığınacağı deliği hesaplar. Fare benzetmesi bu yüzden çok yerindedir; fare hem saklanan hem de kendi geçidini iyi bilen bir varlık olarak görülür. Söz, insan davranışındaki kurnazlık, korku ve kaçış refleksini tek cümlede birleştirir. Bugün adli olaylarda, aile içi küçük kaçamaklarda, iş yerindeki kusur örtmelerinde ve hatta günlük hayatın türlü açık verme hâllerinde mecazen kullanılabilir. Asıl vurgusu, suçun yanında korunma planının da çoktan kurulmuş olmasıdır.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü