Bu deyim neden alay gücü yüksek bir söz sayılır?

Çünkü çok ağır ve resmî bir otorite çağrışımı, günlük konuşmada hafif küçümsemeyle kullanılır. Böylece konuşanın gereğinden fazla kesin hüküm dağıttığı mizahla eleştirilmiş olur. Eski resmiyet ile günlük alay yan yana gelince etki daha da artar.

Mecaz kullanımda hangi tavır hedef alınır?

Yetkisi yokken son sözü söyleyen, kendi yorumunu mutlak doğru gibi sunan tavır hedef alınır. Deyim, bu kendinden emin ama dayanağı zayıf hüküm verme eğilimini görünür kılar.

Fetva vermekle ilişkisi nedir?

Fetva vermek gerçek ya da mecaz hüküm bildirmeyi anlatır. Fetvayişerife çıkarmak ise bu hüküm verme tavrını daha eski, daha alaylı ve daha gösterişli bir dil içinde yeniden kurar.

Fetvayişerife Çıkarmak Ne Demek?

Anlamı: 1) şeyhülislam fetvası ilan etmek; 2) mec. kendi kendine yorum getirmek: 'Fetvayişerife mi çıkarıyorsun be?' -H. Taner.

Fetvayişerife çıkarmak, ilk anlamıyla şeyhülislam fetvası ilan etmek; mecazen ise kendi kendine hüküm verip yorum getirmek anlamında kullanılan eski ve renkli bir deyimdir. Kaynak cümlede “Fetvayişerife mi çıkarıyorsun be?” denmesi, mecaz kullanımın ne kadar canlı olduğunu gösterir. Bu durumda kişi, yetkisi olmadığı hâlde kesin konuşuyor, kendi yorumunu tartışılmaz hüküm gibi sunuyor demektir. Deyimin gücü, yüksek dinî otoriteyi çağrıştıran ağır bir ifadeyi gündelik alaya taşımış olmasındadır. Böylece hem eleştiri hem mizah doğar. Eski dil tadını koruyan, ama bugün de özellikle alaylı konuşmalarda etkisini sürdüren çarpıcı bir deyimdir. Söz, konuşanın kendini gereğinden fazla yetkili gördüğünü de ince biçimde açığa çıkarır. Bu yüzden hafif dalga geçen uyarılarda çok yerinde durur.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü