Figan Etmek Ne Demek?
Anlamı: bağırarak ağlamak, inlemek: 'Emrah eder düştüm dile / Bülbül figan eder güle' -Erzurumlu Emrah.
Figan etmek, bağırarak ağlamak, inlemek ve acısını sesli biçimde dışa vurmak anlamında kullanılan eski tınılı bir deyimdir. Kaynak dizede bülbülün güle figan etmesi, sözün yalnız insan için değil, mecazlı şiir dili içinde doğa unsurlarına da taşınabildiğini gösterir. Burada figan, kuru bir ağlama değil, sesli ve yanık bir sızlanmadır. Bu yüzden ayrılık, çaresizlik, derin keder ve yakıcı hasret anlatılarında çok doğal durur. Deyimin gücü, acının sessiz değil yankılı ve duyulur hâle gelmesindedir. Halk şiiri, eski nesir ve duygulu anlatımlar içinde güçlü bir yeri vardır. İç acısını sesle büyütüp görünür kılan etkili bir deyimdir. Özellikle şiir dilinde bu içli ses daha da belirginleşir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü